<p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">文/丹麥童子</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 冬至以后進(jìn)了九,過了元旦,天氣一天天冷起來(lái),小寒節(jié)氣也要到了,不知怎么的,感覺越來(lái)越受不了凍了。不禁想起童年的寒冬,不由人不感嘆:那么冷的天,又沒什么取暖的,真不知是怎么過來(lái)的?</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 那時(shí)候冬天溫度顯然比現(xiàn)在要低,常記得屋檐上老垂下一尺來(lái)長(zhǎng)的冰柱,水缸里的水也常結(jié)很厚的冰。手捏一根冰柱,雙手捧著一大塊圓冰,是男孩子常玩的兩樣游戲。記得還有一種比較流行的玩法,是把一顆彈球含在口中焐熱,然后放在圓冰上“燙”出一個(gè)小洞來(lái),一次不行,得反復(fù)多次才能成功??粗约簞?chuàng)造的“奇跡”,小男孩們充滿了成就感。一下雪,滾雪球、堆雪人、打雪仗、滑雪、溜冰這些活動(dòng)跟今天孩子們干的差不多。做這類游戲,小孩兒是一點(diǎn)兒也不覺得冷的。不覺得冷并不等于不冷,很清楚地認(rèn)得那時(shí)孩子們的臉蛋兒總凍得紅紅的,耳朵和手指經(jīng)常凍爛,看起來(lái)讓人心疼。另外能證明那時(shí)天很冷的,是冬天教室里此起彼伏撕心裂肺的咳嗽聲?,F(xiàn)在冬天已很少見到手耳凍爛的孩子,很難聽到讓人揪心的咳嗽聲了。 </span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 那時(shí)農(nóng)村幾乎沒有今天用的取暖設(shè)施,什么暖氣、空調(diào)、小太陽(yáng)都沒有,甚至連鋼炭爐子也沒有,因?yàn)樽鲲埗疾惶珶浚菬窈桃灰畸溄蘸桶葪U。但有一種重要而且實(shí)用的取暖設(shè)備一一燒炕。一般在灶房里面都盤上一張土坑,燒火做飯時(shí),那股熱氣也就順便把炕燒熱了。當(dāng)然不做飯時(shí)也可以從炕洞門往里填柴禾燒,讓炕熱起來(lái)。除了灶房有燒坑,別的房子也常盤炕。那時(shí),冬天坐燒炕應(yīng)該是最愜意的享受了。家里來(lái)了客人,最熱情的招呼就是“上燒炕坐!”。燒坑的主人自然是家中的老人,晚輩及客人們眾星拱月般以老人為中心圍坐在炕上,閑談?wù)f笑,一下子把屋外冰天雪地的寒冬忘得一干二凈。但把炕燒熱可是個(gè)技術(shù)活,只有經(jīng)驗(yàn)豐富的“燒炕行家”才能做到,外行生手要想把炕燒熱,往往是費(fèi)盡氣力也不能如愿,最終還得請(qǐng)老將出馬。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 除了坐燒炕,冬天最原始最天然的取暖方式自然是曬太陽(yáng)了,小時(shí)候管這叫“曬暖暖”。在冬日晴朗的日子里,大家蹲在一個(gè)太陽(yáng)能曬得著的地方一一院子里、屋檐下、墻根邊、柴堆旁,懶洋洋地抬頭望天,盡情地沐浴在暖陽(yáng)中,的確是一種不錯(cuò)的享受。霎時(shí)間,周身寒意全無(wú),竟忘了身處寒冬,簡(jiǎn)直覺得春天已在眼前了??上Ф爝@樣晴朗的好日子并不多,一天當(dāng)中能充分感受“曬暖暖”樂趣的時(shí)間也就晌午那一會(huì)兒,上午下午都不行,都不夠暖和。所以這種取暖方式的效果是很有限的。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 要說(shuō)最有效的取暖方法,還是穿暖些。孩子們上身都穿上了母親做的叫“棉褂褂兒”的棉衣,腿上穿上棉褲,棉衣棉褲面兒和理子是布的,中間絮上棉花,挺暖和的,只是看起來(lái)很臃腫,沒有今天穿的棉衣棉褲漂亮,但很實(shí)在。畢竟在那時(shí)溫度是首要的,不管大人小孩對(duì)風(fēng)度是無(wú)暇考慮的。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 男孩子頭上常戴一種皮棉帽子,有兩個(gè)拉下來(lái)可以護(hù)住耳朵的“扇扇兒”,也有人戴雷鋒叔叔戴的那種“火車頭”帽子,不要說(shuō)戴,看著都暖和。女孩子大都裹上鮮艷的毛線圍巾,既暖和又漂亮。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 腳下的保暖方式是穿上叫“棉窩窩”的棉鞋。面子往往用條絨布做,女孩兒穿的顏色鮮艷,男孩兒穿的以黑色藍(lán)色居多。里面絮著棉花,跟棉褂褂兒和棉褲簡(jiǎn)直是絕配。這種棉鞋穿起來(lái)暖烘烘的,缺點(diǎn)是底子是納的布底子,面兒也是布的,雨雪天一踩水就濕了,后來(lái)好像有了改進(jìn),底子用橡膠的,但慢慢地就被皮棉鞋所取代。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 手是要特別保護(hù)的,不小心就會(huì)凍得裂口子,紅紅的,看起來(lái)挺慘的。那時(shí)候沒什么電熱寶,不是戴織的毛線手套就是戴一種叫“套袖兒”的護(hù)手裝備?!疤仔鋬骸笔怯貌甲龅膬蓚€(gè)小圓筒,兩層布中間絮上棉花,不用動(dòng)手時(shí),手上套上它保暖,寫字或活動(dòng)時(shí),把它取下來(lái)。今天已看不到了,所以講起來(lái)很費(fèi)勁。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 穿暖之外還有一種獨(dú)特的取暖方式,可以稱之為“跺腳取暖法”。那時(shí)候農(nóng)村學(xué)校的教室里不要說(shuō)暖氣、空調(diào)和爐子了,連窗玻璃都沒有,都是在窗框上釘上塑料紙擋風(fēng),坐在里面冷得很。上課時(shí)在老師還沒進(jìn)教室之前,大家一齊唱著“課前歌”,不知由誰(shuí)起了個(gè)頭,大家坐在座位上開始使勁兒跺腳。那時(shí)候教室地面可不是水泥的,是土的,一時(shí)間塵土飛揚(yáng),景象煞是壯觀。直到在老師的喝止下才肯罷休。經(jīng)過這樣一番跺腳,人好像也就不冷了,開始上課,認(rèn)真聽講。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 下課后,還有另一種“游戲活動(dòng)取暖法”,主要是“擠窩窩”,就是幾個(gè)人在墻拐角你推我擠,一番折騰,一下子就把寒冷驅(qū)散了。當(dāng)然其他課間活動(dòng),比如斗雞、跳繩、跳皮筋、打沙包、騎驢等也能起到驅(qū)寒的作用。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 現(xiàn)在坐在溫暖的屋里回憶起童年寒冬中御寒取暖的往事,真是覺得當(dāng)年的日子太不容易了,但也不是照樣過來(lái)了嗎?人啊,真是沒有吃不了的苦,也有享不盡的福!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 2019.1.3</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">立冬憶憶蜂窩煤</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">文/丹麥童子</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">蜂窩煤已遠(yuǎn),</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">日漸變稀罕。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">做飯又取暖,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">也曾功蓋天。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">板車?yán)偾В?lt;/span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">塊塊進(jìn)家園。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一見煤滿滿,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">心穩(wěn)如泰山。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煤貌不一般,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">色黑形雅觀。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">圓柱其態(tài)端,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">蜂窩狀不憨。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">滿臉窟窿眼,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">總共十二點(diǎn)。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">騰騰冒火焰。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">爐中煤放三,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">成串旺無(wú)邊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">圍爐身不寒,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">冬日綻笑顏。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">親舊圍一圈,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">火鍋放中間。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">邊吃邊閑諞,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">爐邊一時(shí)歡。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煤火來(lái)做飯,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">其始實(shí)堪贊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">火苗鍋下舔,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煎炒在瞬間。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">好事多磨難,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一提頗辛酸。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煤燃至終點(diǎn),</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">火力頓收斂。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">飯熟忒艱難,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">口水只空咽。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">缺點(diǎn)非一點(diǎn),</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">換煤人熬煎。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一換塵彌漫,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">將欲迷人眼。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煤渣一大攤,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">瞬間堆如山。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">望之礙觀瞻,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">怎不心生厭?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">桶裝以運(yùn)搬,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">清理費(fèi)時(shí)間。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煩惱又一件,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">換煤莫遲慢。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">遲換煤熄焰,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">生火實(shí)在難。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">手捏一煤鉗,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">速把大事干。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">夾煤轉(zhuǎn)圈圈,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">四處覓火源。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">周折須費(fèi)遍,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">爐火才重燃。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">不禁喜心間,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">如同日重見。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">封爐技最專,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">爐火過夜艱。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">不是煤燃半,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">便是煤燒完。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">爐滅最遺憾,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">生火事如天。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">干柴放爐間,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">且把報(bào)紙點(diǎn)。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">架煤生火慢,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">四處冒青煙。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">嗆人咳不斷,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">狼狽實(shí)不堪。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">操扇爐下扇,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">急急助煤燃。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一見紅火焰,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">恨不謝蒼天。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">小事何足談,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">大事最危險(xiǎn):</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煤氣是隱患,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">事發(fā)在冬天。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">慘案一件件,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煤爐是兇犯。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">而今煤少見,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">一氧化碳遠(yuǎn)。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">讀文思當(dāng)年,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">不禁一聲嘆:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">煤事如鏡鑒,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">知豹憑窺斑。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">時(shí)過境已遷,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">地覆又天翻!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">2018.11.7</span></p>