<p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">最近,戶外走「</span><u style="font-size:20px;">京門鐵路</u><span style="font-size:20px;">」的人日益增加,我閱讀別人的游記,第一次了解這廢棄的鐵路線也叫「</span><u style="font-size:20px;">京門支線</u><span style="font-size:20px;">」,是京張鐵路的輔助鐵路,由詹天佑于1906年主持建造。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">觀察地圖可以得知原自西直門站南側(cè)車公莊站出岔,西經(jīng)五路站、西黃村站、蘋果園站等站,達(dá)門頭溝的三家店火車站、門頭溝火車站。到了1939年日本占領(lǐng)期間,修建了門頭溝至大臺段,增設(shè)野溪站、28K乘降所、丁家灘站、韭園站、色樹墳站、王平村站、落坡嶺站、清水澗站、大臺站,共10站,后因木城澗礦延長至木城澗,延長后,整段線路全長53.363公里。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">其修建目的就是將門頭溝的煤炭運(yùn)抵西直門,供京張鐵路蒸汽機(jī)車燃料之用。迄今已逾百年,在1971年2月1日因通過列車影響到由西郊機(jī)場出發(fā)的國賓車隊(duì),西直門站至五路站區(qū)間線路被拆除。2019年底,三家店至木城澗區(qū)間基本停運(yùn)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">這是1848-1948中國鐵路分布圖。京門鐵路(支線)的建造與京張鐵路有關(guān),是京張鐵路的輔助鐵路。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">自從京漢鐵路接修周口店至琉璃河支路后,西山南面的煤碳可以到達(dá)保定、正定,向北可以到達(dá)北京城內(nèi)以及天津,銷路越來越好,而門頭溝北面運(yùn)煤只能靠馱運(yùn),運(yùn)費(fèi)很高,銷路越來越差,很多廠商相繼破產(chǎn),于是當(dāng)?shù)厣堂窆餐?lián)名稟告當(dāng)時(shí)清政府的京漢、京奉兩處鐵路專管部門,請求修建一條支路。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">清光緒二十七年(1901),意大利公使請求以福公司用機(jī)器開采門頭溝煤礦并修建京門鐵路運(yùn)煤,清政府未準(zhǔn)。清光緒三十年(1904),美國公使正欲同華商承辦該路運(yùn)煤,外務(wù)部主事席慶云更私借洋款議辦京西礦務(wù)及運(yùn)煤鐵路。清政府既不相信集資修路,又不敢公開依賴外國,只得被迫宣布「</span><u style="font-size: 20px;">接修京張鐵路支路,以興煤業(yè),自是應(yīng)行籌辦之舉</u><span style="font-size: 20px;">」。光緒三十一年(1905)4月,商部咨詢關(guān)內(nèi)外鐵路督辦大臣,確定京西運(yùn)煤鐵路設(shè)法官辦。光緒三十二年(1906)6月,商部奏請京西運(yùn)煤鐵路由京張鐵路接修支線。同年7月,確定由關(guān)內(nèi)外鐵路余利項(xiàng)下?lián)芸睿?0月由京張鐵路總工程師詹天佑率隊(duì)勘測設(shè)計(jì)京門段。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">最初擬定由西直門經(jīng)北辛安、模式口至門頭溝。后因開山鑿洞工程量太大,改由碑梁、麻峪村等處繞至三家店,跨永定河至門頭溝。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">清光緒三十三年(1906)冬在田村、三家店分建工程處。路基土方填筑,材料運(yùn)送均采用招商發(fā)包;橋涵利用沙石,就地取材,并在麻峪村及門頭溝附近設(shè)采石場。光緒三十三年(1907)3月,西直門至三家店間土石方及橋涵等工程開工,當(dāng)年7月完工。鋪軌工程于光緒三十三年(1907)9月開工,同年11月6日完工,11月15日通車運(yùn)營。永定河大橋至門頭溝段于光緒三十三年(1907)4月開工,翌年9月完工。至此,京門鐵路(支線)全面竣工通車運(yùn)營,時(shí)速30千米。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">京門支線是京張鐵路的輔助鐵路,由詹天佑于1906年主持建造,以便將門頭溝站的煤炭運(yùn)抵西直門,供京張鐵路蒸汽機(jī)車燃料之用。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">京門鐵路修筑前,走這條路的商賈們?nèi)跨S局保護(hù)人身和財(cái)貨安全。京門鐵路通車,一下砸了盜匪的飯碗。因此,在鐵路修筑中,盜器材、扒路軌、毀橋涵、綁票技術(shù)人員的事件不斷出現(xiàn)。為此,詹天佑效法美國修筑橫貫全美大鐵路時(shí)的做法組建衛(wèi)隊(duì),全部裝備當(dāng)時(shí)世界最好的武器——后裝栓動(dòng)步槍,腳下一律穿軟牛皮皮靴。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">我們?yōu)榱瞬坏⒄`回程公交時(shí)間,同時(shí)居高臨下比較輕松步行,在蘋果園乘929車次,經(jīng)過43站地,來到玉皇廟,這里是木城澗煤礦所在地,于1952年建成投產(chǎn),是京煤集團(tuán)所屬最大的生產(chǎn)礦井,至今已有60多年的發(fā)展歷史,現(xiàn)轄千軍臺、木城澗坑、大臺井三個(gè)生產(chǎn)坑井,井田面積63.2平方公里,共有員工7100多名。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">由于有深溝(</span><u style="font-size: 20px;">清水澗</u><span style="font-size: 20px;">)河道,如今寬敞的馬路,大概是七十年代那會兒修的。眼前近百米寬的河道上面挺立著兩座大橋,一座是新的,一座是老的,上面書寫文革時(shí)期的語錄。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">過了橋就是煤礦醫(yī)院,由于深山里難得尋覓到一塊寬闊的平地,加之這里特殊的歷史地理位置,形成了特有的環(huán)境,造就了古時(shí)的人員馬匹、現(xiàn)代的汽車火車的交通樞紐,所以自然而然的,此地逐漸成為了木城澗煤礦集經(jīng)濟(jì)、商業(yè)、醫(yī)療、交通等的中心。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">玉皇廟在當(dāng)年譽(yù)為「</span><u style="font-size: 20px;">小香港</u><span style="font-size: 20px;">」,這里飯館、超市應(yīng)有盡有,是京西繁華地段。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">眼前的建筑曾經(jīng)是煤礦食堂,便是街角處一家小超市。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">醫(yī)院西側(cè),木城澗商店后院內(nèi),有「</span><u style="font-size: 20px;">玉皇廟</u><span style="font-size: 20px;">」,創(chuàng)建于元代,是全真教龍門派祖庭白云觀的下院。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">木城澗醫(yī)院前有石牌樓,書寫「</span><u style="font-size: 20px;">堯天舜日</u><span style="font-size: 20px;">」,意寓天下太平,落款福隆山人。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">來到醫(yī)院后面,向西就看到玉皇廟,其坐北朝南,為四合院。原有山門殿三間。兩廂配殿各兩間,正殿三間,前面出廊,現(xiàn)僅存三間正殿及新修建的配殿。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">廟內(nèi)原存清乾隆五十七年「</span><u style="font-size: 20px;">橋路功德碑</u><span style="font-size: 20px;">」,今存清同治十一年「</span><u style="font-size: 20px;">玉皇廟碑</u><span style="font-size: 20px;">」、清光緒三十二年「</span><u style="font-size: 20px;">玉皇廟碑</u><span style="font-size: 20px;">」,目前只見到光緒三十二年碑一通。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">目前正在維修接近尾聲,與原來所見不一樣了,多兩個(gè)廂房。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">玉皇廟舊時(shí)供奉玉皇、斗母娘娘,還有窯神、封神佛像。同治年間是私塾,光緒維新時(shí)改為學(xué)堂。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">2015年照片,那時(shí)還是大雜院,住許多人。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">據(jù)《門頭溝文物志》記載:「</span><u style="font-size: 20px;">玉皇廟位于木城澗煤礦礦區(qū)商店后面,創(chuàng)建于元代,道教建筑。供奉玉皇,又稱玉帝。玉皇在道教中,位居三清之下。民間信仰認(rèn)為,玉皇是眾神之王,地位至高無上。宋徽宗上尊號為‘太上開天執(zhí)符御歷含真體道昊天玉皇上帝’。</u></p><p class="ql-block"><u style="font-size: 20px;">玉皇廟坐北朝南,四合院形置。山門殿三間,兩廂配殿各三間,山門殿三間。正殿三間前帶廊。舊時(shí)廟內(nèi)供奉有斗姆娘娘、天仙圣母、靈官窯神、樹神等,為方圓數(shù)十里村落廟會匯集之地。</u></p><p class="ql-block"><u style="font-size: 20px;">今廟只余正殿三間,建在1米高的青石臺基上,面闊10.45米,進(jìn)深8.10米,硬山花脊筒瓦頂,黃琉璃棋盤心,石望板,雙層椽子,檐下蘇式彩繪,前后均帶廊,兩山帶排山勾滴。檐下青石碑一通……</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">廟前走廊豎一碑,清光緒三十二年「</span><u style="font-size: 20px;">玉皇廟碑</u><span style="font-size: 20px;">」,碑文載「</span><u style="font-size: 20px;">我村舊有玉皇大帝古廟一所,不知?jiǎng)?chuàng)自何朝,然重修歷代皆有</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">然至光緒三十二年此廟「</span><u style="font-size: 20px;">今又摧殘矣」,前此「咸〔豐〕同〔治〕之間宿儒碩士選此幽勝設(shè)帳其中者,亦接踵而至……</u><span style="font-size: 20px;">」,欲找「</span><u style="font-size: 20px;">適中之地,興建學(xué)堂」,但因「鉅款難籌</u><span style="font-size: 20px;">」,且難找適合之地,村人看中玉皇廟「</span><u style="font-size: 20px;">皆不若此廟之幽敞而雅靜合宜也</u><span style="font-size: 20px;">」,於是山西調(diào)署吉州知州劉增廣集合村眾「</span><u style="font-size: 20px;">協(xié)同玉皇廟住持,廣募勸捐</u><span style="font-size: 20px;">」,其不足銀兩由劉增廣等人補(bǔ)足,不到一個(gè)月將玉皇廟「</span><u style="font-size: 20px;">正配各殿、山門、禪房煥然一新</u><span style="font-size: 20px;">」,此次重修「</span><u style="font-size: 20px;">非為壯觀瞻,而為神惠也</u><span style="font-size: 20px;">」,實(shí)為求「</span><u style="font-size: 20px;">神靈之庇護(hù)</u><span style="font-size: 20px;">」,此村「</span><u style="font-size: 20px;">村眾之愚頑各化私心、概盡義務(wù),集眾腋之成裘,興學(xué)堂而教子弟於吚吚唔唔,於此名勝之地爭自濯磨,相拜於我大聖之前……</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">讀此碑直令人感慨萬千,古之賢者及百姓為興教辦學(xué),慨而捐銀,相比今日差之甚遠(yuǎn)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">有工作人員告訴我們,大殿里面剛剛用水泥鋪平,請不要入內(nèi),我站在門口對里面的房梁拍照。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">抬頭觀看走廊上方的橫梁,四周的屋柁都用朱漆粉刷一新,保留清代彩繪部分沒有覆蓋,這種保護(hù)古建的方法值得稱贊。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">柱子兩側(cè)為雀替,安置于梁或闌額與柱交接處承托梁枋的木構(gòu)件,可以縮短梁枋的凈跨距離。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">雀替的綠色鏤空雕刻十分精美,橫梁的彩繪已經(jīng)模糊不清,但仔細(xì)觀察,能看出原來花鳥與連理紋。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">山墻的樨頭上磚雕極為精美,一尺見方的面積,容納眾多內(nèi)容,以香爐圖案中心,飾以花草,中間書寫「</span><u style="font-size: 20px;">萬古</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">西側(cè)為「</span><u style="font-size: 20px;">流芳</u><span style="font-size: 20px;">」</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">門頭溝普查文物登記牌</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">廟西側(cè)是兩層樓房,像50年代所修,應(yīng)當(dāng)屬于辦公樓之類的,現(xiàn)在變成宿舍,煙熏火燎,黑漆漆的。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">附近還有50年代修建的商店,現(xiàn)在依舊使用。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">然后從929公交玉皇廟站稍向西,看見摩崖石刻,這里是「</span><u style="font-size: 20px;">黑虎橋</u><span style="font-size: 20px;">」遺址。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">此橋在民國初年修建門齋鐵路支線時(shí)被埋在路基下面,橋原址旁的石壁上還保留著一塊已不完整,刻于清乾隆年間的三聯(lián)摩崖修路碑,向西約十米又有一塊,為清道光十一年(1831年)「</span><u style="font-size: 20px;">繼序修補(bǔ)道路功德碑</u><span style="font-size: 20px;">」,大部分字跡清晰。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">據(jù)《北京地區(qū)摩崖石刻》記載:「</span><u style="font-size: 20px;">……。黑虎橋現(xiàn)已毀,現(xiàn)連接澗兩岸的有公路橋一座。這兩處摩崖碑記載了黑虎橋一帶道路修繕及捐資情況,是清代京西交通方面的珍貴資料</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">《京西古道》記載:「</span><u style="font-size: 20px;">修橋補(bǔ)路功德碑和繼序修補(bǔ)道路功德碑,……。稍西幾米,又一摩崖碑,高1.3米,寬0.7米,碑文字跡基本清晰。方首云紋,額題:‘永垂不朽,文曰:……</u><span style="font-size: 20px;">?!?lt;/span><u style="font-size: 20px;">碑文如下:</u></p><p class="ql-block"><u style="font-size: 20px;">繼序修補(bǔ)道路功德碑記。蓋聞積德行善人之同心也,修補(bǔ)道路無竭口之勞茲者,黑虎橋東西道路坍塌損壞,往來牲畜難以馳驅(qū),經(jīng)理人不忍坐視廢馳,于是動(dòng)補(bǔ)路之心,奈工程浩大,獨(dú)力難成,不得不善化四方□□□□共襄盛事施者。具列芳名于后,眾布施開清蔚州至鞏山堡一帶村莊共布施錢四十七千四百八十文,寨口外至昌乎州一帶村莊共布施錢六十七千一百三十文,山東至青龍橋海甸一帶村莊共布施錢六十七千□百三十文,門頭溝至大峪一帶村莊共布施錢七十五千四百六十文,大寒嶺至三坡一帶村莊共布施錢七十八千八百六十文,千軍臺至清水澗一帶村莊共布施錢七十七千七百五十文,王平口東到峰口庵西一帶村莊共布施錢八十二千零五十文,羅鍋嶺東至長辛店西至趙家臺一帶村莊共布施錢四十五千七百五十文,嚴(yán)慶州至懷來縣一帶村莊共布施錢十二千四百文安家莊北至□□雁翅一帶村莊共布施錢三十六千七百五十文,王平村至牛角嶺西一帶村莊共布施錢二十七千八百文,下葦?shù)橹翓|山孟窩一帶村莊共布施錢二十六千七百九十文,牛角嶺東至三家店龍泉?jiǎng)?wù)一帶村莊共布施錢二十二千六百五十文,□首經(jīng)理人潘仲仁、潘有榮、喬永興、韓玉澗、王玉福、彭起會、王玉錄,玉皇廟道納李復(fù)山書筆,人魏德爵鐵筆先生魏進(jìn)。大清道光歲次辛卯仲夏辛未日辛卯時(shí)吉立谷旦</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p> 1 玉皇廟段鐵路 <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">我請九爺帶路(這位是綠野的老九,姓來),發(fā)現(xiàn)公交車站南側(cè)有鐵路值班室,跟隨步入京門鐵路,開始第一天的行程。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">歷史翻到2019年11月22日,京門支線大臺線鐵路徹底封閉,這段鐵路是1939年日據(jù)期間增建的門頭溝至大臺段,增設(shè)野溪站、28K乘降所、丁家灘站、韭園站、色樹墳站、王平村站、落坡嶺站、清水澗站、大臺站各站至木城澗站。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">這張舊照片是木城澗煤礦正在等待裝煤的敞車,裝煤前師傅們需要檢查每一節(jié)車廂是否清掃干凈。隨后列車會被絞盤拉著一節(jié)一節(jié)裝填煤礦。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">鐵路邊上舊值班室</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">旁邊有一個(gè)院落,應(yīng)當(dāng)是當(dāng)年鐵路維修的站點(diǎn),至今還能看到往日丟棄的工具及鐵軌和金屬構(gòu)件。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">再向東,鐵路邊有職工宿舍,至今院落里依舊住著人。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">孤零零地在草叢里立著信號燈,依舊在那里值守。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">北側(cè)山坡上就是「</span><u style="font-size:20px;">宅臺</u><span style="font-size:20px;">」村莊,明代成村,已經(jīng)廢棄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">從山下觀察,主街東西向,寬約三四米,長約1000米,街道整齊,兩旁為磚瓦平房,多為三合院、四院。解放初時(shí)有100余戶、400余人,后來曾達(dá)1000人左右。村民由農(nóng)業(yè)戶口轉(zhuǎn)為非農(nóng)業(yè)戶口,是大臺地區(qū)最早的「</span><u style="font-size:20px;">農(nóng)轉(zhuǎn)非</u><span style="font-size:20px;">」村。不少原有住戶也陸續(xù)遷往落坡嶺家屬區(qū)及其他地區(qū),現(xiàn)只住有六、七戶人家。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">路邊有老式的手動(dòng)扳道機(jī),也就是脫軌器,其位置是支線匯入干線前,用以保護(hù)失控車輛不影響干線的正常運(yùn)行。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">如果仔細(xì)研究軌道結(jié)構(gòu)的組成,無非就是鋼軌和底下的軌枕,還有道床,及其連接部分,即扣件,特別地方有道岔和防爬設(shè)備。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵道旁,古道邊,野草叢生,淹沒鐵軌,露出百年滄桑的橫枕木,附近偶爾聽見知鳥在初秋最后的掙扎,聲音嘶啞,伴隨著聲音而行,就像踩著一個(gè)個(gè)音符走進(jìn)這不著調(diào)的譜子里。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">有斜坡地方,枕木前有一塊樹立的工字鋼,這是防止枕木打滑用。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">軌枕鉚釘材質(zhì)為錳合金,但這個(gè)舊鉚釘在枕木不同位置,零星分布,沒有規(guī)律,有人說是固定枕木,有人說道岔加固用,說法不一。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">如果仔細(xì)觀察,鐵軌有縫隙,這是因?yàn)楸阌阡撥壍臒崦?,施工時(shí)應(yīng)在鋼軌接頭處預(yù)留適當(dāng)?shù)能壙p,這一縫隙稱之為軌縫。</span></p> 2 十三號隧道 <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">來到十三號隧道外面,有一個(gè)漆皮脫落,隱約能看到「</span><u style="font-size: 20px;">鳴</u><span style="font-size: 20px;">」字,這是提醒火車司機(jī)鳴笛。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">京門鐵路由詹天佑于1906年主持建造,迄今已逾百年。這里為上世紀(jì)三十年代日本人修建的,為了更方便地掠奪資源用,也快90多年了,洞口開始地方用鐵網(wǎng)加固,防止泥石流滑坡砸著列車。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">洞口北側(cè)分別書寫「</span><u style="font-size: 20px;">13號隧道</u><span style="font-size: 20px;">」和「</span><u style="font-size: 20px;">嚴(yán)禁進(jìn)入</u><span style="font-size: 20px;">」,后者針對人。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">右側(cè)標(biāo)記為「</span><u style="font-size: 20px;">隧—13</u><span style="font-size: 20px;">」和「</span><u style="font-size: 20px;">122</u><span style="font-size: 20px;">」米字樣,同樣有「</span><u style="font-size: 20px;">嚴(yán)禁進(jìn)入</u><span style="font-size: 20px;">」提示。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">留影一張</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">開始地方有鐵網(wǎng)加固</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵軌銹跡斑斑,里面十分潮濕,有積水,需要強(qiáng)光手電照射,不時(shí)躲避。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">入口和出口不在一個(gè)水平線上,里面呈弧形。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">出口有標(biāo)語「</span><u style="font-size: 20px;">提高警惕防隱患</u><span style="font-size: 20px;">」,采用隸書,十分整齊。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">尊章守記保...,后面的字已經(jīng)丟失</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">東側(cè)洞口</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">上面有鐵路符號和1981字樣,這是最后一次的維修年代。</span></p> 3 大臺段鐵路 <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">繼續(xù)前行,這里屬于大臺鐵路段,在1939年日據(jù)期間增建。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">這是1940年大臺段鐵路照片</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">這是1940年大臺段鐵路照片</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵路伸向兩山峽谷之中,看著兩側(cè)滿山翠綠的景色,不禁有無限的懷舊之感,時(shí)光不過百年,如此天翻地覆變化,如今,一切靜悄悄的,鐵路已不再忙碌,南來北往的旅客已經(jīng)成為往事,只有沉默的鐵軌和孤獨(dú)地望著遠(yuǎn)方。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">為了保證鐵路安全行駛,在與村公路交界地方,設(shè)置黑黃相間的障礙,禁止行人或車輛隨便進(jìn)入。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">固定鐵軌的螺栓</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">軌道連接裝置由底座、蓋板、唐氏螺紋緊固件(復(fù)合螺紋螺栓、左右旋螺母、平墊)和調(diào)節(jié)螺釘組成。唐氏螺紋螺栓的頭部絞接在底座凹槽內(nèi),唐氏螺紋螺栓通過蓋板的螺栓孔由左右旋螺母、平墊固定,用以提高其防松性能。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">底座的尾部有一凸臺,在凸臺的中部有螺紋孔,螺紋孔內(nèi)安裝一個(gè)調(diào)節(jié)螺釘。調(diào)節(jié)螺釘可以調(diào)節(jié)蓋板模向移動(dòng)的位置,從而達(dá)到調(diào)整軌距的目的,調(diào)整范圍為±10m。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">在聯(lián)接時(shí),使用兩只不同旋向的螺母:工作支承面上的螺母稱為緊固螺母,非支承面上的螺母稱為鎖緊螺母。使用時(shí)先將緊固螺母預(yù)緊,然后再將鎖緊螺母預(yù)緊。在振動(dòng)、沖擊的情況下,緊固螺母會發(fā)生松動(dòng)的趨勢,但是,由于緊固螺母的松退方向是鎖緊螺母的擰緊方向,鎖緊螺母的擰緊恰恰阻止了緊固螺母的松退,導(dǎo)致緊固螺母無法松動(dòng)。</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">前面是兩根直軌和兩根導(dǎo)曲軌組成,這是怎么回事?其實(shí)用于連接轉(zhuǎn)轍器和轍叉器及護(hù)軌部分,使之成為一組完整道岔。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">道岔是把一條軌道分支為兩條或兩條以上的軌道,使機(jī)車車輛由一條線路轉(zhuǎn)往另一條線路的基本設(shè)置。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">前面出現(xiàn)「</span><u style="font-size: 20px;">嚴(yán)禁通行</u><span style="font-size: 20px;">」和有橋36字樣的石碑,這是三孔橋的開始。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">橋—36,全長878米</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵軌邊上到處都是碎石頭,這不是普通的小石頭,這是花崗巖的石頭,經(jīng)過人工處理才變成現(xiàn)在模樣。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">因?yàn)榛◢弾r石頭硬度比較強(qiáng),可以承受大型機(jī)械的力量,用于鐵路叫「</span><u style="font-size: 20px;">道砟</u><span style="font-size: 20px;">」,所以鐵路的鋪設(shè)是先鋪小石頭然后再用壓制機(jī)把小石頭跟地面混為一體,這樣就會比較堅(jiān)實(shí),最后一個(gè)步驟是鋪上枕木和路軌,這樣鐵路就形成了。當(dāng)火車經(jīng)過的時(shí)候,這些小石頭可以輔助軌道上的枕木一起承受重力。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">同時(shí),可以使火車保持一個(gè)平穩(wěn)的運(yùn)行狀態(tài),避免火車在行駛時(shí)劇烈晃動(dòng),小石頭可以加強(qiáng)鐵路軌道的排水功能,雨水會通過小石頭的縫隙把水排到地下流走。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">來到「</span><u style="font-size: 20px;">三孔橋</u><span style="font-size: 20px;">」,是木城澗進(jìn)站之前的一座鐵路橋,兩座橋墩,三個(gè)橋孔,鋼結(jié)構(gòu)。不過由于線路曲線半徑過于窄小,故廢止了這座橋,而在橋西另立新橋。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">所以京門鐵路在這里從清水澗溝的左岸跨至右岸,右側(cè)是已經(jīng)廢棄的橋梁設(shè)備。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">橋面的野草已經(jīng)由綠變黃,一夜秋雨一場寒,時(shí)光悄悄地流逝,如今繁忙的大橋已不再忙碌,沒有了南來北往的客,只有沉默的鐵軌。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">橋面凸出一塊,三面鐵欄桿,從這里觀看到929公交車站,這當(dāng)初是巡視工所在位置。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">鐵軌有標(biāo)記,是1983年更換的</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">三孔橋附近有幾家住戶,綠樹村邊合,青山郭外斜,頗有詩意的地方,可惜人走屋空。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">繼續(xù)在山溝里面穿行,兩邊綠色的植物特別茂密,蚊子也很多,快速通過。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵軌邊上一塊巨石,抬頭看看上面的斷崖,明白是上面滾下來的,如果不搬走這塊石頭,火車肯定無法通行。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">信號燈及維修的梯子</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">接近大臺,這里屬于由東向西爬坡,所以每隔一段就有固定鐵軌寬度的支撐。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">遠(yuǎn)際是大臺煤礦工廠與外界聯(lián)系的高架橋。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">這里有爬坡,枕木特別密集,呈田字分布,這就是防爬措施。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">防爬設(shè)備如圖所示。線路爬行,因列車運(yùn)行時(shí)縱向的作用,使鋼軌甚至帶動(dòng)軌枕產(chǎn)生縱向移動(dòng),這種現(xiàn)象叫線路爬行。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">其危害就是軌縫不均,軌枕歪斜對軌道造成極大破壞,危及行車安全,所以安裝防爬器和防爬撐。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">來到大臺站的站牌,可以知道下行方向是木城澗,上行方向是清水澗。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">前面就是大臺火車站,兩邊都是平房和月臺。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">在非常明顯的上坡之后,接近大臺車站,正線的右側(cè)也有一條線路,已被菜地埋沒了部分區(qū)段,可能是避難線,也有可能是通向前述廠房的工廠支線。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">眼前就是大臺火車站,是京門鐵路線上一個(gè)三等車站,隸屬中國鐵路北京局集團(tuán)有限公司石景山車務(wù)段,主要擔(dān)負(fù)著京西煤炭外運(yùn)任務(wù)。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">1924年4月,門齋鐵路正式開工建設(shè)。門齋鐵路支線自清水澗口起,經(jīng)清水澗站、桃園站、大臺站、宅舍臺站到板橋止,長8公里。1939年,京門線延長至大臺站。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">車站房頂有拱形的裝飾,米色裝飾,沒有月臺,只要一個(gè)窄窄的臺沿,也被青草遮住。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">大臺煤礦就在清千路的路邊,礦區(qū)門口是一個(gè)新修不久的廣場,廣場中央的水泥地上,還保留著一段鐵軌。鐵軌鑲嵌在水泥中,更像一個(gè)遺跡,有一個(gè)鐵道信號燈被保留了下來。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">正午的斜陽,粉紅色的磚墻,典型民國時(shí)期建筑風(fēng)格,站房頂上五角星依舊鮮艷,下面橫匾書寫「</span><u style="font-size: 20px;">大臺車站</u><span style="font-size: 20px;">」,站臺前兩條交叉的鐵軌上銹跡斑斑,碎石間長滿了青草,鐵軌延伸出不遠(yuǎn),就消失在草叢中。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">站在跟前,思緒萬千,近百年的歷史改朝換代,滄桑的歲月成為過去,但站臺已經(jīng)證明歷史的過往。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">工作時(shí)間銘牌</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">站臺旁邊就是信號燈和手動(dòng)閘,改變火車停駛位置,以便裝卸煤。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">這段地勢有點(diǎn)爬坡,所以鐵軌頻繁地加固,支撐鐵軌兩側(cè)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">附近就是1952年建成的煤礦,1958年投產(chǎn),現(xiàn)在拆除了,遠(yuǎn)際能看到一座黑色的山,那是常年采礦遺留的矸石山,大臺煤礦就在矸石山的附近。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">從上世紀(jì)末開始,生態(tài)環(huán)保的發(fā)展模式逐漸推行,京西逐漸關(guān)停礦區(qū),門頭溝關(guān)停了區(qū)屬全部270多家煤礦,500多家非煤礦山、砂石廠,此外,隸屬于京煤集團(tuán)的木城澗煤礦,也于2018年關(guān)閉。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">大臺煤礦附近坐落著幾個(gè)村莊,如今還有人居住,位于大臺車站后的一個(gè)小胡同里,有幾戶人家,這里原來叫「</span><u style="font-size: 20px;">大臺村</u><span style="font-size: 20px;">」,煤礦停產(chǎn)后,這里的人就更少了,只剩下少數(shù)不愿走或沒能力搬走的老人。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">在鐵路邊上發(fā)現(xiàn)大臺街道西桃園村宛平縣政府舊址,眼前就是很簡單的院門,里面延續(xù)四合院格局,房屋墻壁因地制宜,采用石頭壘砌,據(jù)《北京門頭溝村落文化志》記載:「</span><u style="font-size: 20px;">門頭溝解放后,今妙峰山南部、龍泉鎮(zhèn)范圍(不含三家店)、永定鎮(zhèn)范圍、潭柘寺鎮(zhèn)范圍單獨(dú)建制,隸屬于北平(北京)市,今門頭溝區(qū)其它地區(qū)多為河北省宛平縣轄區(qū)。1952年9月,宛平縣劃入北京市,與北京市第十六區(qū)合,加上今房山區(qū)一部分,成立京西礦區(qū),自1012年至1952年有著940年歷史的宛平縣隨之終結(jié),而終結(jié)地就在西桃園等地,有著特殊歷史意義</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">《古今大臺》一書記載:「</span><u style="font-size: 20px;">村中白家院、穆家胡同原官中老房等于1952年9月底之前為中共領(lǐng)導(dǎo)的河北省宛平縣政府駐地。1946至1952年間,中共宛平縣委和縣政府曾兩次在大臺地區(qū)辦公,直至1952年9月京西礦區(qū)成立,河北省宛平縣撤消,有著近千年歷史的宛平縣終結(jié)于此。今西桃園村21號、官中老房及龍王廟等地為宛平縣撤銷前的舊址</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">隔壁一個(gè)像門臉房,上面書寫「</span><u style="font-size: 20px;">興旺起來</u><span style="font-size: 20px;">」,寄托美好的意愿。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">前面房屋像舊門臉房,雙扇大鐵門緊閉,上面一道女兒墻,沒有文字。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">前面就是桃園副食店,應(yīng)當(dāng)是60-70年代所建,前面一顆參天大樹,極為茂盛。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">紅磚壘砌的房屋,雙開黃色木門,外面有鐵柵欄,兩側(cè)是窗戶,同樣有鐵柵欄,高臺階,兩側(cè)有矮墻,最上面是女兒墻,用水泥勾勒成文字,為「</span><u style="font-size: 20px;">桃園副食店</u><span style="font-size: 20px;">」,墻壁用六十年代時(shí)興的白色石子裝飾。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">望著眼前關(guān)閉的木門,底色是深黃,歲月侵蝕,變得銹跡斑斑,對于我來說即那么眼熟,又那么陌生,不能不想起兒時(shí)的歲月。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">斜對面,一家院落前,有人告訴我們鐵軌的銘文,我們仔細(xì)觀察,鐵軌南側(cè)書寫「S.M.P.B-TV-1910-I.R.K.R」,可以判斷鐵軌是1910年的,但是大臺鐵路是上世紀(jì)30年代日偽時(shí)期所建,怎么跑這里了?是一個(gè)謎。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">這里雖然農(nóng)轉(zhuǎn)非了,但依舊保留農(nóng)民的生活習(xí)慣。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵路下方的古村落,應(yīng)當(dāng)沒有多少住家,一切死一樣的寂靜。</span></p> 4 清水澗段鐵路 <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">我們繼續(xù)從大臺車站沿清水澗溝左岸而行,如果從反方向而行再逆溝而上,經(jīng)三孔橋跨至清水澗溝右岸,然后穿過13號隧道,到達(dá)木城澗,即至京門鐵路盡頭,大臺和木城澗均產(chǎn)煤,京門鐵路的修建最主要目的即是將這兩處的煤礦運(yùn)出,這里是清水澗段,此段區(qū)間長約6.8公里。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵路旁邊有石頭壘砌的墻壁,防止山上滑坡,但留有泄水孔。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">一側(cè)高山削平成懸崖,另一側(cè)是盤山公路,我們沿鐵路而行,陽光熱辣地灼燒著,彌漫在空氣中的陣陣野草芳香和細(xì)微的煤粉味,青山、綠樹、鐵道邊的雜草,十分安靜,穿梭其間。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">左側(cè)山頂有防火瞭望臺,粉色和白色相間,十分絢麗。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">一股清泉飛瀉而下,其水從缺口奔流而出,水流立刻奔騰、咆哮,一路而躍,與天然屏障玉壁,金壁相映,恰似一條玉龍從天而降。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵路兩邊都是茂密的野草,把鐵軌遮擋,只留下一條清晰的步行道。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">鐵軌旁邊儲存幾根備用的鋼軌,這是方便維修保養(yǎng)用。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">路上碰見放羊人和一群羊</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">隔壁又是廢棄的廠房</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">明顯的單開岔道,可以清楚看到右側(cè)鐵軌與直行的鐵軌在前方并軌。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">指示燈</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">我們沿著清水澗鐵路前行,向北拐彎,來到去王平和去齋堂方向的三岔口,選擇王平方向,過公路,來到鐵路另一側(cè),路口還保留過去的道口安全裝置。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">前面就是門頭溝區(qū)文物古跡——大臺地區(qū)清水澗村鐵路橋。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">橋梁上有銘牌,有如下文字「</span><u style="font-size: 20px;">鐵道部山海關(guān)橋梁工廠上承鈑梁、載重量C-20、跨度10公尺、1950年8月造</u><span style="font-size: 20px;">」。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">橋梁上有單開道岔,它的特點(diǎn)是一條軌道線路仍然保持原來的行進(jìn)方向,另一條線路與之合并或分離。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">接著就是門頭溝區(qū)文物古跡——大臺地區(qū)清水澗村鐵路水站,即水房水塔。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">1940年鐵路照片,可以看出利用此水塔上用于給蒸汽機(jī)車加水。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">繼續(xù)前行,不遠(yuǎn)就有一個(gè)鐵路安全檢查站,已經(jīng)廢棄。</span></p> 5 落坡嶺段 <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">過了公路,沿著鐵路而行,北側(cè)就是門頭溝落坡嶺鐵路橋,目前正在使用,經(jīng)過豐沙線火車。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">1940年鐵路照片</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">我無意發(fā)現(xiàn)鐵鉚釘已經(jīng)快出來了,如果是正常行駛的鐵路就需要維修。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">繼續(xù)前行,有兩條并行的鐵路,一條正在使用的豐沙線,另一條是已經(jīng)廢棄的京門鐵路,在這里一定要遠(yuǎn)離豐沙線,千萬不要進(jìn)遠(yuǎn)處的山洞。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">我發(fā)現(xiàn)鐵軌亮晶晶的,這是一條正在使用的的并頻繁通過的火車鐵軌。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">遠(yuǎn)方行駛而來的和諧HXD3C牽引25G車駛出落坡嶺站京門支線落坡嶺站,一路鳴笛,非常刺耳。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">我們行駛在軌道旁,聽到火車的巨大轟鳴,看著兩側(cè)滿山絢麗的景色,勾起人們無限的懷舊之感。視頻選自白云自在飛作品。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">這是「</span><u style="font-size: 20px;">落坡嶺站</u><span style="font-size: 20px;">」,是豐沙鐵路、京門鐵路上的一個(gè)火車站,緊鄰落坡嶺水庫。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">1927年7月1日,私營門齋鐵路公司修筑的門頭溝至板橋鐵路竣工通車,設(shè)立清水澗站。1955年11月1日豐沙鐵路建成通車,與原京門鐵路并行,1984年12月30日豐沙線電氣化鐵路建成通車。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">落坡嶺也是北京火車拍攝勝地,在這里豐沙線主線和大臺支線平行鏈接,這里也曾經(jīng)是日本占領(lǐng)區(qū),山上還遺存一座炮樓,留作時(shí)代的見證。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">信號燈</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">火車并軌地方,單開岔路</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">眼前為單開道岔,它的特點(diǎn)是一條軌道線路仍然保持原來的行進(jìn)方向,另一條線路與之合并或分離。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">雙開道岔,這種道岔直接把一條軌道曲線分成了對稱的兩條曲線,因而大大節(jié)約了道岔長度和占地面積得到了廣泛地運(yùn)用。</span></p> 6 十二號隧道 <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">繼續(xù)前行,有兩個(gè)并行隧道,千萬不要走豐沙線隧道,一定走南側(cè)拐彎的12號隧道,記住一個(gè)竅門,鐵軌有銹的就是廢棄的京門線。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">洞口北側(cè)有「</span><u style="font-size: 20px;">12號隧道</u><span style="font-size: 20px;">」標(biāo)記及「</span><u style="font-size: 20px;">禁止通行</u><span style="font-size: 20px;">」的警告牌。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">洞口同樣有「</span><u style="font-size: 20px;">提高警惕防隱患</u><span style="font-size: 20px;">」標(biāo)語。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">這條洞也就百米,很快就到出口了,我發(fā)現(xiàn)許多洞是弧形的,出口和入口不在一條直線上。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">1982年維修標(biāo)記</span></p> 7 王平段鐵路 <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">繼續(xù)前行,這里蒿草一人高,遮擋住鐵路,只能從草少的地方穿行。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">王平車站舊址</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">王平煤礦廢墟大門,以后我單獨(dú)敘述王平煤礦廢墟現(xiàn)狀與歷史。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">合影留念</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size: 20px;">玉皇廟到王平,穿梭在群山之中,走百年古火車道,蜿蜒曲折穿行于深山溝壑之間,清水澗河流故道在一邊伴行,可以遙想當(dāng)年,鐵路歷盡歲月滄桑,尤其附近村落商賈比鄰、騾馬駝隊(duì)絡(luò)繹不絕,酒幌飄揚(yáng),炊煙裊裊,所有這一切都繁華落盡,留下幸存之鐵軌仍默默躺著,見證著往事興衰,見證改朝換代的歷史。</span></p><p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">2021年9月13日</span></p><p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 20px;">?</span></p><p class="ql-block"><br></p>