<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">江西科學(xué)技術(shù)出版社 徐客編著</b></p> <p class="ql-block"><b>傳說:</b></p><p class="ql-block"> 禹治水13年,不但戰(zhàn)勝了洪水,還把他在治理洪水中掌握的地理、物產(chǎn)情況和下屬伯益一起編成了《山海經(jīng)》,并將配套的繪有名山大川、奇異之物的《山海圖》鑄在了九個大鼎上,以此讓天下人都能知道各地的情況,尤其方便大家外出。</p> <p class="ql-block"> 《山海經(jīng)》是一部記載中國古代國神話、地理、植物、動物、礦物、物產(chǎn)、巫術(shù)、宗教、醫(yī)藥、民俗、民族的著作,反映的文化現(xiàn)象地負(fù)海涵、包羅萬匯。除了保存著豐富的神話資料之外,還涉及到多種學(xué)術(shù)領(lǐng)域,例如:哲學(xué)、美學(xué)、宗教、歷史、地理、天文、氣象、醫(yī)藥、動物、植物、礦物、民俗學(xué)、民族學(xué)、地質(zhì)學(xué)、海洋學(xué)、心理學(xué)、人類學(xué)……等等,可謂汪洋宏肆,有如海日。在古代文化、科技和交通不發(fā)達(dá)的情況下,《山海經(jīng)》是中國記載神話最多的一部奇書,也是一部旅游、地理知識方面的百科全書。</p> <p class="ql-block"> 《山海經(jīng)》是中國先秦重要古籍,也是一部富于神話傳說的最古老的奇書。該書作者不詳,現(xiàn)代學(xué)者均認(rèn)為成書并非一時,作者亦非一人。</p><p class="ql-block"> 《山海經(jīng)》傳世版本共計18卷,包括《山經(jīng)》5卷,《海經(jīng)》13卷,各卷著作年代無從定論,其中14卷為戰(zhàn)國時作品,4卷為西漢初年作品。</p><p class="ql-block"> 山海經(jīng)內(nèi)容主要是民間傳說中的地理知識,包括山川、地理、民族、物產(chǎn)、藥物、祭祀、巫醫(yī)等。保存了包括夸父逐日、精衛(wèi)填海、大禹治水等相關(guān)內(nèi)容在內(nèi)的不少膾炙人口的遠(yuǎn)古神話傳說和寓言故事。</p><p class="ql-block"> 《山海經(jīng)》具有非凡的文獻(xiàn)價值,對中國古代歷史、地理、文化、中外交通、民俗、神話等的研究,均有參考。其中的礦物記錄,更是世界上最早的有關(guān)文獻(xiàn)。</p><p class="ql-block"> 《山海經(jīng)》版本復(fù)雜,現(xiàn)可見最早版本為晉郭璞《山海經(jīng)傳》。但《山海經(jīng)》的書名《史記》便有提及,最早收錄書目的是《漢書·藝文志》。至于其真正作者,前人有認(rèn)為是禹、伯益,經(jīng)西漢劉向、劉歆編校,才形成傳世書籍,現(xiàn)多認(rèn)為,具體成書年代及作者已無從確證。</p><p class="ql-block"> 《山海經(jīng)》影響很大,也頗受國際漢學(xué)界重視,對于它的內(nèi)容性質(zhì)古今學(xué)者有著不同的認(rèn)識,如司馬遷直言其內(nèi)容“余不敢言也”,如魯迅認(rèn)為“巫覡、方士之書”?,F(xiàn)大多數(shù)學(xué)者認(rèn)為,《山海經(jīng)》是一部早期有價值的地理著作。</p><p class="ql-block"> 在班固《漢書·藝文志》中,著錄有“《山海經(jīng)》十三篇”,并將其列為“數(shù)術(shù)略”中“形法”類之首,但所列僅目,內(nèi)容早佚。</p><p class="ql-block"> 《山海經(jīng)》全書篇幅不大,不到三萬二千字,包括《山經(jīng)》和《海經(jīng)》兩大部分。</p><p class="ql-block">《山海經(jīng)》方位圖</p><p class="ql-block">《山經(jīng)》分為《南山經(jīng)》、《西山經(jīng)》、《北山經(jīng)》、《東山經(jīng)》、《中山經(jīng)》5個部分,故《山經(jīng)》又稱作《五臧山經(jīng)》。</p><p class="ql-block">《海經(jīng)》分為《海外經(jīng)》、《海內(nèi)經(jīng)》、《大荒經(jīng)》。</p><p class="ql-block">《海外經(jīng)》包括《海外南經(jīng)》、《海外西經(jīng)》、《海外北經(jīng)》、《海外東經(jīng)》4個部分;</p><p class="ql-block">《海內(nèi)經(jīng)》包括《海內(nèi)南經(jīng)》、《海內(nèi)西經(jīng)》、《海內(nèi)北經(jīng)》、《海內(nèi)東經(jīng)》4個部分;</p><p class="ql-block">《大荒經(jīng)》包括《大荒東經(jīng)》、《大荒南經(jīng)》、《大荒西經(jīng)》、《大荒北經(jīng)》、《海內(nèi)經(jīng)》5個部分。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:22px;">陶淵明《讀山海經(jīng)十三首》</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> 是晉宋之際文學(xué)家陶淵明的組詩作品。首篇為序詩,詠隱居耕讀之樂,后十二首從《山海經(jīng)》《穆天子傳》中擷取題材而寫成。這組詩可看作當(dāng)時詩人思想狀態(tài)的全面映照,世間的傳說、神話、寓言、史實,通過其“魔鏡”,或被化為睿智的火花,或被化為哀婉的嘆息,或被化為驚天的怒吼,或被化為由衷的敬佩,或被化為剎那的頓悟,或被化為玄妙的虛幻,或被化為警世的宣言,以抒發(fā)詩人的壯志豪情和對現(xiàn)實不滿的感慨。全詩主要運用借古諷今手法,文筆自然,意蘊深廣。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="color:rgb(22, 126, 251); font-size:20px;"> 讀《山海經(jīng)》十三首</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其一:</b></p><p class="ql-block"> 孟夏草木長,繞屋樹扶疏。</p><p class="ql-block"> 眾鳥欣有托,吾亦愛吾廬。</p><p class="ql-block"> 既耕亦已種,時還讀我書。</p><p class="ql-block"> 窮巷隔深轍,頗回故人車。</p><p class="ql-block"> 歡言酌春酒,摘我園中蔬。</p><p class="ql-block"> 微雨從東來,好風(fēng)與之俱。</p><p class="ql-block"> 泛覽《周王傳》,流觀《山海圖》。</p><p class="ql-block"> 俯仰終宇宙,不樂復(fù)何如。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其二∶</b></p><p class="ql-block"> 玉臺凌霞秀,王母怡妙顏。</p><p class="ql-block"> 天地共俱生,不知幾何年。</p><p class="ql-block"> 靈化無窮已,館宇非一山。</p><p class="ql-block"> 高酣發(fā)新謠,寧效俗中言!</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其三∶</b></p><p class="ql-block"> 迢迢槐江嶺,是為玄圃丘。</p><p class="ql-block"> 西南望崑墟,光氣難與儔。</p><p class="ql-block"> 亭亭明玕照,洛洛清淫流。</p><p class="ql-block"> 恨不及周穆,托乘一來游。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其四∶</b></p><p class="ql-block"> 丹木生何許?迺在峚山陽。</p><p class="ql-block"> 黃花復(fù)朱實,食之壽命長。</p><p class="ql-block"> 白玉凝素液,瑾瑜發(fā)奇光。</p><p class="ql-block"> 豈伊君子寶,見重我軒黃。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其五∶</b></p><p class="ql-block"> 翩翩三青鳥,毛色奇可憐。</p><p class="ql-block"> 朝為王母使,暮歸三危山。</p><p class="ql-block"> 我欲因此鳥,具向王母言∶</p><p class="ql-block"> 在世無所須,惟酒與長年。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其六∶</b></p><p class="ql-block"> 逍遙蕪皋上,杳然望扶木。</p><p class="ql-block"> 洪柯百萬尋,森散復(fù)旸谷。</p><p class="ql-block"> 靈人侍丹池,朝朝為日浴。</p><p class="ql-block"> 神景一登天,何幽不見燭。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其七∶</b></p><p class="ql-block"> 粲粲三珠樹,寄生赤水陰。</p><p class="ql-block"> 亭亭凌風(fēng)桂,八榦共成林。</p><p class="ql-block"> 靈鳳撫云舞,神鸞調(diào)玉音。</p><p class="ql-block"> 雖非世上寶,爰得王母心。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其八∶</b></p><p class="ql-block"> 自古皆有沒,何人得靈長?</p><p class="ql-block"> 不死復(fù)不死,萬歲如平常。</p><p class="ql-block"> 赤泉給我飲,員丘足我糧。</p><p class="ql-block"> 方與三辰游,壽考豈渠央!</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其九∶</b></p><p class="ql-block"> 夸父誕宏志,乃與日競志。</p><p class="ql-block"> 俱至虞淵下,似若無勝負(fù)。</p><p class="ql-block"> 神力既殊妙,傾河焉足有!</p><p class="ql-block"> 馀跡寄鄧林,功竟在身後。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其十∶</b></p><p class="ql-block"> 精衛(wèi)銜微木,將以填滄海。</p><p class="ql-block"> 刑天舞干戚,猛志故常在。</p><p class="ql-block"> 同物既無慮,化去不復(fù)悔。</p><p class="ql-block"> 徒?jīng)]在昔心,良晨詎可待!</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其十一∶</b></p><p class="ql-block"> 巨猾肆威暴,欽[鳥丕]違帝旨。</p><p class="ql-block"> 窫窳強(qiáng)能變,祖江遂獨死。</p><p class="ql-block"> 明明上天四,為惡不可履。</p><p class="ql-block"> 長枯固已劇,鵕鶚豈足恃!</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其十二∶</b></p><p class="ql-block"> 鴟鴸見城邑,其國有放士。</p><p class="ql-block"> 念彼懷王世,當(dāng)時數(shù)來止。</p><p class="ql-block"> 青丘有奇鳥,自言獨見爾;</p><p class="ql-block"> 本為迷者生,不以喻君子。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(22, 126, 251);">其十三∶</b></p><p class="ql-block"> 巖巖顯朝市,帝者慎用才。</p><p class="ql-block"> 何以廢共鯀,重華為之來。</p><p class="ql-block"> 仲父獻(xiàn)誠言,姜公乃見猜;</p><p class="ql-block"> 臨沒告饑渴,當(dāng)復(fù)何及哉!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><b style="font-size:20px; color:rgb(22, 126, 251);">魯迅評價《山海經(jīng)》</b></p><p class="ql-block">1.它讓我看到了傳統(tǒng)文化蘊藏的無限潛在價值。</p><p class="ql-block">2.它塑了早年我對異獸的形象感知,喚醒了我丟失的想象力。</p><p class="ql-block">3.《山海經(jīng)》是我國流傳至今體系最為完整的志怪奇書。</p>