<p class="ql-block"> 中國(guó)的傳統(tǒng)文化是中華民族人文精神的積淀,是我們的民族之根、民族之魂。為深入推進(jìn)“八大教育”之中華優(yōu)秀傳統(tǒng)文化教育,我校少先隊(duì)精心編寫了優(yōu)秀傳統(tǒng)文化系列二十四節(jié)氣相關(guān)知識(shí),節(jié)錄二十四節(jié)氣含義、形成、傳說、諺語(yǔ)、文化內(nèi)涵及養(yǎng)生等諸多知識(shí),并設(shè)置了相關(guān)節(jié)氣實(shí)踐作業(yè),旨在讓孩子們深入了解中華民族用勞動(dòng)和智慧創(chuàng)造了光輝燦爛的文化,從中汲取智慧和精神力量,增強(qiáng)學(xué)生文化認(rèn)同和文化自信。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雪雪滿天,來(lái)年必豐年。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">今日小雪</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">公歷2022年11月22日</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">農(nóng)歷壬寅年十月二十九</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">星期二</p><p class="ql-block"> “小雪氣寒而將雪矣,地寒未甚而雪未大也?!贝藭r(shí)天氣已經(jīng)漸漸寒冷,但也還未到嚴(yán)冬漫天飛雪時(shí),所以稱為小雪。</p> <p class="ql-block"> 小雪,是二十四節(jié)氣中的第二十個(gè)節(jié)氣。</p><p class="ql-block"> 正如《月令七十二候集解》有言:“十月中,雨下而為寒氣所薄,故凝而為雪。”</p><p class="ql-block"> 這時(shí)因?yàn)樘鞖夂?,降水形式由雨變?yōu)檠?,寒氣令雨的水滴改變了形?gòu),變化為雪花從天而降。</p><p class="ql-block">但古籍《群芳譜》說:</p><p class="ql-block"> “小雪氣寒而將雪矣,地寒未甚而雪未大也?!边@時(shí)候的寒氣,還沒有到最大的時(shí)候。所以雪量不大,只能稱之為“小雪”。而小雪,就是在經(jīng)過春夏之盛、秋冬之衰后,最合適休養(yǎng)生息、舒心忘憂的季節(jié)。</p> 小雪三候 <p class="ql-block" style="text-align:center;"> 古人把小雪分為三候:</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">一候虹藏不見</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">二候天騰地降</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">三候閉塞成冬</p><p class="ql-block">小雪的前五天,“一候虹藏不見”:</p><p class="ql-block">“虹”就是彩虹,和雨水有關(guān),意思是說,進(jìn)入小雪節(jié)氣后,因?yàn)闇囟认陆档脑?,雨變成了雪。而?dāng)天上不再下雨的時(shí)候,自然也就沒有了彩虹。</p> <p class="ql-block"> 小雪的第六天到第十天,“二候天騰地降":</p><p class="ql-block"> 古人認(rèn)為,天為陽(yáng)地為陰,而在小雪之后,陽(yáng)氣上升陰氣下沉,陰氣漸多陽(yáng)氣漸消。</p> <p class="ql-block"> 小雪的最后五天,“三候閉塞成冬”:</p><p class="ql-block"> 這時(shí)候,由于天空中的陽(yáng)氣上升,地中的陰氣下降,導(dǎo)致天地不通,陰陽(yáng)不交,所以萬(wàn)物失去生機(jī),天地閉塞而轉(zhuǎn)入嚴(yán)寒的冬天。</p> 小雪習(xí)俗 <p class="ql-block"> 因?yàn)樘鞖獾淖兓О倌陙?lái),智慧無(wú)窮的老百姓,也形成了一些應(yīng)對(duì)小雪節(jié)氣的習(xí)俗一一</p><p class="ql-block">第一是“冬臘風(fēng)腌,蓄以御冬”。</p><p class="ql-block"> 一般在小雪后,氣溫會(huì)急劇下降,天氣變得干燥,正是加工臘肉的好時(shí)候。所以,在小雪節(jié)氣后,一些農(nóng)家開始動(dòng)手做香腸、臘肉,等到春節(jié)時(shí)正好享受美食。</p><p class="ql-block"> 而在冬天,除了葷肉之外,還少不了蔬菜。所以,在東南沿海的浙江一帶,也有在小雪節(jié)氣中腌菜的習(xí)俗,當(dāng)?shù)厝朔Q之為“腌寒菜”。</p><p class="ql-block"> 清代文人厲惕齋在《真州竹枝詞引》中,就曾說過:“小雪后,人家腌菜,曰‘寒菜”。</p> <p class="ql-block">第二是“曬魚干”。</p><p class="ql-block"> “靠山吃山,靠水吃水”,在小雪前后,會(huì)有烏魚群、旗魚、沙魚等魚類,來(lái)到臺(tái)灣海峽。所以,在沿海地區(qū),漁民們會(huì)開始曬魚干,用作儲(chǔ)存干糧。</p> <p class="ql-block">第三是“吃糍粑”。</p><p class="ql-block"> 俗話說“十月朝,糍粑祿祿燒”,在南方某些地方,現(xiàn)在都還有農(nóng)歷十月吃糍粑的習(xí)俗。</p><p class="ql-block"> 這是因?yàn)樵诠艜r(shí)候,糍粑是南方農(nóng)民,用來(lái)祭牛神的供品。之后逐漸演化,就成了南方地區(qū)傳統(tǒng)的節(jié)日祭品。</p> <p class="ql-block">第四是“吃‘刨湯”。</p><p class="ql-block"> 所謂“刨湯”,就是在小雪前后,人們?cè)凇皻⒛曦i,迎新年”時(shí),用熱氣尚存的上等新鮮豬肉,精心烹飪而成的美食。</p><p class="ql-block"> 從這些習(xí)俗里,我們不難發(fā)現(xiàn),隨著小雪節(jié)氣的到來(lái),各地的老百姓都紛紛發(fā)揮著自己的智慧,存糧儲(chǔ)物,蓄以御冬。</p> 小雪養(yǎng)生 <p class="ql-block"> 小雪天寒,除了導(dǎo)致氣溫明顯降低之外,還會(huì)加重人體的適應(yīng)力的壓力,所以,很多人會(huì)在小雪前后出現(xiàn)受寒受濕又燥熱所致的不適反應(yīng)。</p><p class="ql-block"> 此時(shí)最容易犯的養(yǎng)生忌諱是驟然大補(bǔ)。</p><p class="ql-block"> 正確的保健方式“應(yīng)順從氣候的變換,適當(dāng)調(diào)整,以促進(jìn)身體和大自然的合拍”,因此今天以后未來(lái)7天的保養(yǎng)關(guān)鍵主要是:</p><p class="ql-block">外防濕冷,內(nèi)防燥熱,避寒就溫的同時(shí),不要過度燥補(bǔ)。</p> <p class="ql-block">泡腳,通阻滯:</p><p class="ql-block"> 注重背部保暖,就能有效防止寒邪損傷陽(yáng)氣。除了添衣加被,堅(jiān)持每晚足浴也可以促進(jìn)人體氣血流通,達(dá)到促進(jìn)末梢血液循環(huán)、暖身、防病保健的作用。</p><p class="ql-block"> 建議每晚可用熱水泡腳,或用一些中藥煎煮后浸泡。</p><p class="ql-block"> 比如花椒粉、生姜。老年人或糖尿病人也能泡腳,只要腳沒有創(chuàng)口,水溫保持在45度泡腳就沒問題,泡20分鐘上床睡覺,別搞到大汗淋漓。</p> <p class="ql-block">睡懶覺,化危機(jī):</p><p class="ql-block"> 有心腦血管病或慢支等呼吸系統(tǒng)疾病的人應(yīng)避免過早起床鍛煉,以防小雪前后寒邪刺激,誘發(fā)新的疾病或加重原有疾病。</p><p class="ql-block"> 冬天就要睡懶覺,像長(zhǎng)壽的烏龜一樣,睡在被子里,不要早起~睡到9點(diǎn)再起床出去鍛煉,勝過一切補(bǔ)藥。</p> <p class="ql-block">吃肉保暖+清火防燥,保血管安全:</p><p class="ql-block"> 由于小雪正值寒潮和強(qiáng)冷空氣活動(dòng)頻繁時(shí)節(jié),大家都會(huì)下意識(shí)把門窗關(guān)緊,室內(nèi)開好暖氣,再吃得熱乎點(diǎn)。</p><p class="ql-block"> 殊不知這樣“全副武裝”會(huì)讓室內(nèi)空氣變得干燥,人體內(nèi)熱發(fā)散不暢而上火,干燥不光是造成口腔潰瘍等小問題,最可怕的是:</p><p class="ql-block"> 干燥這一點(diǎn)能讓體內(nèi)失水,血液變粘稠,讓人暈暈乎乎缺氧、排便費(fèi)力,從而引發(fā)心血管風(fēng)險(xiǎn)。</p><p class="ql-block"> 建議大家在家里吃熱菜時(shí)可多搭配些清火滋潤(rùn)的食物,如白蘿卜、大白菜、菠菜、黑木耳、豆腐等。</p> <p class="ql-block"> 白菜豆腐保健康,說的不是吃得清淡,而是搭配吃,美味得到的同時(shí)也兼顧健康,總不能為了長(zhǎng)壽過和尚生活吧!</p><p class="ql-block"> 另外,小雪時(shí)節(jié)還要多吃一些黑色的食物,如黑米、黑芝麻、黑木耳等,不僅可以補(bǔ)養(yǎng)腎氣、抵抗寒冷,還能夠潤(rùn)肺生津,具有很好的保健功能等。</p> 小雪詩(shī)詞 <p class="ql-block"> 也許是出于由衷的熱愛,歷朝歷代以來(lái)寫雪的詩(shī),實(shí)在比任何一個(gè)節(jié)氣都多。</p><p class="ql-block"> 比如黃庭堅(jiān),冬天的最愛還是下雪天。大雪紛飛時(shí),結(jié)親伴友,一同外出賞雪。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">《次韻張秘校喜雪三首》</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">黃庭堅(jiān)</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">滿城樓觀玉闌干,小雪晴時(shí)不共寒。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">潤(rùn)到竹根肥臘筍,暖開蔬甲助春盤。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">眼前多事觀游少,胸次無(wú)憂酒量寬。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">聞?wù)f壓沙梨己動(dòng),會(huì)須鞭馬蹋泥看。</p> <p class="ql-block"> 尋著淡淡的花香走去,墻角的梅花也開始綻放了。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">《梅花》</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">王安石</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">墻角數(shù)枝梅,凌寒獨(dú)自開。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">遙知不是雪,為有暗香來(lái)。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">《館中與諸判官夜集》</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">岑參</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">彎彎月出掛城頭,城頭月出照涼州。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">涼州七里十萬(wàn)家,胡人半解彈琵琶。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">琵琶一曲腸堪斷,風(fēng)蕭蕭兮夜漫漫。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">河西幕中多故人,故人別來(lái)三五春。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">花門樓前見秋草,豈能貧賤相看老。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">一生大笑能幾回,斗酒相逢須醉倒。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">《白鹿洞二首·其一》</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">王貞白</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">讀書不覺已春深,一寸光陰一寸金。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">不是道人來(lái)引笑,周情孔思正追尋。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">讀書使人明智,讀書使人聰慧。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">《攤破浣溪沙.病起蕭蕭兩鬢華》</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">李清照</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">病起蕭蕭兩鬢華,臥看殘?jiān)律洗凹啞?lt;/p><p class="ql-block" style="text-align:center;">豆蔻連梢煎熟水,莫分茶。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">枕上詩(shī)書閑處好,門前風(fēng)景雨來(lái)佳。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">終日向人多醞藉,木犀花。</p> 實(shí)踐活動(dòng) <p class="ql-block">1、認(rèn)真學(xué)習(xí)小雪相關(guān)知識(shí),增強(qiáng)文化自信。</p><p class="ql-block">2、了解、體驗(yàn)家鄉(xiāng)小雪習(xí)俗。</p><p class="ql-block">3、熟記一首有關(guān)小雪的詩(shī)詞。</p><p class="ql-block">4、和同學(xué)交流你的小雪節(jié)氣的感受。</p>