<p class="ql-block">序:</p><p class="ql-block"> 宋黃伯思云:“屈宋諸騷,皆書楚語,作楚聲,紀楚地,名楚物,故可謂之楚辭?!币颉峨x騷經(jīng)》之名,又稱“騷體”,西漢劉向?qū)⑶⑺斡褡髌放c漢代賈誼、淮南小山、東方朔的辭賦以及其《九嘆》編輯為“楚辭”。梁啟超說:“吾以為凡為中國人者,須獲有欣賞楚辭之能力,乃為不虛生此國?!敝袊惹匾郧罢Z言文字的特點大多是單音節(jié)字,從《詩經(jīng)》里就可以發(fā)現(xiàn),而在長江流域的楚人把單音節(jié)字意義相近的組合成詞匯而流傳至今,比如箑扇、鐮刀、眄睇、縫紉等,《離騷經(jīng)》中的遲暮、逶迤、零落、逍遙、苗裔等,多為楚人創(chuàng)造,也有出自《詩》《書》古籍,這極大地豐富了中國語言文字的涵量。楚辭作為中國古典詩歌兩大源頭之一,越來越為當代人所重視,楚辭也就成為當代學習者學習中國古典詩歌的必修之課。</p><p class="ql-block"> 明代陳深《批點離騷》:“《離騷》凡二千四百七十六字可謂肆矣。然氣如纖流,迅而不滯,詞如繁露,貫而不糅?!庇捎诎姹静煌?,統(tǒng)計的字數(shù)有差異,王逸《楚辭章句》的《離騷經(jīng)》為二千四百九十多字。</p><p class="ql-block"> 本篇以漢王逸《楚辭章句》、汲古閣宋刻洪興祖本《楚辭補注》為主要依據(jù),參考其他釋義,如《五臣文選注》、瞿蛻園《楚辭今讀》、王夫之《楚辭通釋》、沈祖綿《屈原賦證辯》、<span style="font-size: 18px;">聞一多《離騷解詁》、</span>陳子展《楚辭直解》、當代學者劉先枚《楚言榷論》等和《爾雅》、《說文》、《玉篇》、《康熙字典》、《博物志》等辭書,以接近上古音、中古音、近古音的音注,盡可能地追其古音,當代人讀楚辭不能完全讀出楚地的發(fā)音,而學習楚辭總要去朗讀,如果按現(xiàn)代漢語的讀音讀楚辭不暢而生硬,索性尋求接近古讀音的零星的一點根據(jù),查看各種資料,姑且初步整理了《離騷經(jīng)試讀》。</p><p class="ql-block"> 離騷經(jīng)的每一小章節(jié)基本都是押韻的,以研究楚辭的研究者的標注發(fā)音有根據(jù)的作為參考讀音,待以后以古籍善本為依據(jù),或接觸到楚地的楚辭研究會的研究者一致認可的解讀再確認其讀音,而逐步修正!本篇文字用現(xiàn)代漢語簡化字,為遵循字詞本義,個別字遵從《楚辭章句》的本字。</p><p class="ql-block"> 癸卯年二月初六</p> <p class="ql-block">(長沙博物館屈原塑像)</p> <p class="ql-block">(陳洪綬十九歲為蕭山來欽之《楚辭述注》所作《屈子行吟圖》木刻版畫 1616年)</p> <p class="ql-block">《離騷經(jīng)》試讀(一)</p><p class="ql-block">屈原</p><p class="ql-block">帝高陽之苗裔兮,朕皇考曰伯庸。</p><p class="ql-block">攝提貞于孟陬兮,惟庚寅吾以降。</p><p class="ql-block">皇覽揆余于初度兮,肇錫余以嘉名。</p><p class="ql-block">名余曰正則兮,字余曰靈均。</p><p class="ql-block">紛吾既有此內(nèi)美兮,又重之以修能。</p><p class="ql-block">扈江離與辟芷兮,紉秋蘭以為佩。</p><p class="ql-block">汩余若將弗及兮,恐年歲之不吾與。</p><p class="ql-block">朝搴阰之木蘭兮,夕擥中洲之宿莽。</p><p class="ql-block">日月忽其不淹兮,春與秋其代序。</p><p class="ql-block">惟草木之零落兮,恐美人之遲暮。</p><p class="ql-block">不撫壯而棄穢兮,何不改乎此度也?</p><p class="ql-block">乘騏驥以駝騁兮,來吾道夫先路。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">離騷,東晉郭璞《方言注》:吳楚偏蹇曰騷。《說文》:蹇,跛也?!斗窖砸翎尅罚浩空咝校眢w頻頻抽動,故謂之騷?!膀}”之所自來,由于顛連潦倒,動蕩不安,離也就是罹,遭遇的意思。司馬遷《史記·屈原賈生列傳》:屈平疾王聽之不聰也,饞謅之蔽明也,邪曲之害公也,方正之不容也,故憂愁幽思而作離騷,離騷者,猶離憂也。(劉先枚《楚言榷論》)</p><p class="ql-block">經(jīng),始于西漢淮南王劉安《離騷經(jīng)章句》,王逸、洪興祖、朱熹等皆奉《離騷》為“經(jīng)”,沿用至今。</p><p class="ql-block">降,《集韻》:乎攻反,音?,hong二聲,下也。陳子展《楚辭直解》:降、庸,東中通韻。</p><p class="ql-block">錫,通賜。</p><p class="ql-block">正則,正,平也。則,法也。</p><p class="ql-block">靈均,靈,神也。均,調(diào)也。陳子展《楚辭直解》:真耕,通韻。高平曰原,故父伯庸名我為平以法天,字我為原以法地。言己上之能安君,下之能養(yǎng)民也。名、均,真耕通韻。</p><p class="ql-block">紛,盛貌。</p><p class="ql-block">重,儲用切,再也。</p><p class="ql-block">能,《集韻》:乃代切,音耐。</p><p class="ql-block">扈,被也。楚人名被為扈。</p><p class="ql-block">辟,幽也。</p><p class="ql-block">紉,索也。《楚辭補注》:紉,女(汝)鄰切,方言。</p><p class="ql-block">駝,音池。</p><p class="ql-block">江離,芎?!恫┪镏尽罚好缭唤y,根曰芎藭。</p><p class="ql-block">汩,yu,四聲,去貌,疾若水流也?!冻o補注》:汩,越筆切,方言,云疾行也。</p><p class="ql-block">恐,《楚辭補注》:恐,區(qū)用切,疑也。</p><p class="ql-block">搴,取也。</p><p class="ql-block">阰,陳子展《楚辭直解》:阰、陂同字。俞樾云,洲阰對文,借非指實有之地。</p><p class="ql-block">擥,俗字作“攬”。</p><p class="ql-block">莽,《唐韻古音》莫補切,音姥?!冻o·九章》陶陶孟夏兮,草木莽莽。傷懷永哀兮,汩徂南土。</p><p class="ql-block">木蘭、宿莽,木蘭去皮不死,宿莽遇冬不枯。</p><p class="ql-block">淹,久也。</p><p class="ql-block">惟,《說文》:凡思也。</p><p class="ql-block">零、落,皆墜也。草曰零,木曰落。</p><p class="ql-block">路,即:先輅。聞一多《離騷解詁》:王者之車曰路,其專字作輅。</p> <p class="ql-block">昔三后之純粹兮,固眾芳之所在。</p><p class="ql-block">雜申椒與菌桂兮,豈維紉夫蕙茞?</p><p class="ql-block">彼堯舜之耿介兮,既遵道而得路。</p><p class="ql-block">何桀紂之昌被兮,夫唯捷徑以窘步。</p><p class="ql-block">惟黨人之偷樂兮,路幽昧以險隘。</p><p class="ql-block">豈余身之憚殃兮,恐皇輿之敗績。</p><p class="ql-block">忽奔走以先后兮,及前王之踵武。</p><p class="ql-block">荃不揆余之中情兮,反信讒而齌怒。</p><p class="ql-block">余固知謇謇之為患兮,余忍而不能舍也。</p><p class="ql-block">指九天以為正兮,夫惟靈修之故也。</p><p class="ql-block">曰黃昏以為期兮,羌中道而改路。</p><p class="ql-block">初既與余成言兮,后悔遁而有他。</p><p class="ql-block">余既不難夫離別兮,傷靈修之數(shù)化。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">純粹,至美曰純,齊同曰粹。此詞與嫉妒、和調(diào)、先后、耿介、清白、貪婪等詞匯均出自“離騷”。</p><p class="ql-block">耿,光也。</p><p class="ql-block">介,大也。</p><p class="ql-block">昌被,衣不帶貌。被,音披?!段宄嘉倪x注》云:昌被,謂亂也。</p><p class="ql-block">黨,朋也。</p><p class="ql-block">偷,茍且也。</p><p class="ql-block">隘:《康熙字典》又葉伊昔切,音益。</p><p class="ql-block">憚,難也。</p><p class="ql-block">殃,咎也。</p><p class="ql-block">敗績,《左傳》:大崩曰敗績。</p><p class="ql-block">踵,繼也。</p><p class="ql-block">武,跡也。</p><p class="ql-block">荃,王夫之《楚辭通釋》:與蓀通。陳子展《楚辭直解》:朱本云,荃音蓀,一作蓀。</p><p class="ql-block">齌,ji四聲。疾也。</p><p class="ql-block">謇謇,忠貞貌也。</p><p class="ql-block">舍,止也?!冻o補注》:顏師古云,舍,尸夜切。</p><p class="ql-block">指,語也。</p><p class="ql-block">初,始也。</p><p class="ql-block">成言,謂誠信之言。</p><p class="ql-block">遁,隱也。</p><p class="ql-block">他,古音讀如陀。陳子展《楚辭直解》:他一作佗。</p><p class="ql-block">離別,近曰離,遠曰別。</p><p class="ql-block">傷,惜也。</p><p class="ql-block">化,古音讀如訛,二聲,變也。陳子展《楚辭直解》:歌部。</p> <p class="ql-block">余既滋蘭之九畹兮,又樹蕙之百畮。</p><p class="ql-block">畦留夷與揭車兮,雜杜蘅與芳芷。</p><p class="ql-block">冀枝葉之峻茂兮,愿竢時乎吾將刈。</p><p class="ql-block">雖萎絕其亦何傷兮,哀眾芳之蕪穢。</p><p class="ql-block">眾皆競進而貪婪兮,憑不厭乎求索。</p><p class="ql-block">羌內(nèi)恕己以量人兮,各興心而嫉妬。</p><p class="ql-block">忽駝騖以追逐兮,非余心之所急。</p><p class="ql-block">老冉冉其將至兮,恐修名之不立。</p><p class="ql-block">朝飲木蘭之墜露兮,夕餐秋菊之落英。</p><p class="ql-block">茍余情其信姱以練要兮,長顑頷亦何傷?</p><p class="ql-block">擥木根以結茞兮,貫薜荔之落蕊。</p><p class="ql-block">矯菌桂以紉蕙兮,索胡繩之纚纚。</p><p class="ql-block">謇吾法夫前修兮,非世俗之所服。</p><p class="ql-block">雖不周于今之人兮,愿依彭咸之遺則。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">滋,蒔也。</p><p class="ql-block">冀,幸也。</p><p class="ql-block">刈,穫也。</p><p class="ql-block">蕪,荒也。</p><p class="ql-block">穢,惡也。陳子展《楚辭直解》:穢、刈,祭部。</p><p class="ql-block">競,并也。</p><p class="ql-block">貪婪,愛財曰貪,愛食曰婪。</p><p class="ql-block">憑,滿也。楚人名滿曰憑。</p><p class="ql-block">索,求也。聞一多《離騷解詁》,讀如素。</p><p class="ql-block">羌,《廣雅·釋言》曰:乃也。楚人發(fā)語,端也。</p><p class="ql-block">恕,以心揆心為恕。</p><p class="ql-block">量,度也。</p><p class="ql-block">興,生也。</p><p class="ql-block">嫉妬,害賢為嫉,害色為妬?!队衿づ俊罚簥佂?。索、妬,魚部。</p><p class="ql-block">忽,急也。</p><p class="ql-block">老,七十曰老。</p><p class="ql-block">冉冉,行貌,漸漸也。</p><p class="ql-block">墜,墮也。</p><p class="ql-block">飲,啜也,音蔭。</p><p class="ql-block">英,《離騷解詁》:音央。英、傷,陽部。近代學者李嘉言釋:“夕餐秋菊之落英”,曰:“蓋菊同蘜,一名日精,而《陵陽子·明經(jīng)》曰:“秋食淪渶,淪渶者,日沒以后之赤黃氣也?!比諞]后之氣,與“菊為日精”合,秋食淪渶,與“秋菊”又合,日沒后與夕餐又合。則落英即淪渶,謂菊上所附日沒后之氣。</p><p class="ql-block">茍,一說為茍,誠也。《廣韻》:紀力切?!镀!罚河櫮媲?,音殛,急也,通亟,與茍異。《禮記·大學》:茍日新,日日新,又日新。(“茍”在離騷中出現(xiàn)四次,待考。)</p><p class="ql-block">練,簡也。</p><p class="ql-block">要,於笑切。練要,是簡擇要道的意思。</p><p class="ql-block">顑頷,顑,《廣韻》:苦感切,音坎?!墩f文》:飯不飽也面黃起行也。</p><p class="ql-block">擥,《文選》擥作掔,持也?!峨x騷解詁》:攬同。</p><p class="ql-block">根,以喻本。</p><p class="ql-block">貫,累也。</p><p class="ql-block">矯,直也?!段宄嘉倪x注》:矯,舉也。《離騷解詁》:撟同,取也。</p><p class="ql-block">胡繩,香草也。</p><p class="ql-block">纚纚,索好貌。</p><p class="ql-block">謇,同蹇,發(fā)聲詞。</p><p class="ql-block">服,古音入聲。</p><p class="ql-block">周,合也。</p> <p class="ql-block">(易子國畫)</p> <p class="ql-block">長太息以掩涕兮,哀民生之多艱。</p><p class="ql-block">余雖好修姱以鞿羈兮,謇朝誶而夕替。</p><p class="ql-block">既替余以蕙纕兮,又申之以攬茞。</p><p class="ql-block">亦余心之所善兮,雖九死其猶未悔。</p><p class="ql-block">怨靈修之浩蕩兮,終不察夫民心。</p><p class="ql-block">眾女嫉余之蛾眉兮,謠諑謂余以善淫。</p><p class="ql-block">固時俗之工巧兮,偭規(guī)矩而改錯。</p><p class="ql-block">背繩墨以追曲兮,競周容以為度。</p><p class="ql-block">忳郁邑余侘傺兮,吾獨窮困乎此時也。</p><p class="ql-block">寧溘死而流亡兮,余不忍為此態(tài)也。</p><p class="ql-block">鷙鳥之不群兮,自前世而固然。</p><p class="ql-block">何方圜之能周兮,夫孰異道而相安?</p><p class="ql-block">屈心而抑志兮,忍尤而攘詬。</p><p class="ql-block">伏清白以死直兮,固前圣之所厚。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">民,人也。</p><p class="ql-block">艱,沈祖綿《屈原賦證辯》云:宋吳棫韻補:艱音勤。與下文替葉韻。</p><p class="ql-block">鞿羈,以馬自喻也。韁(同韁)在口曰鞿,革絡頭曰羈。</p><p class="ql-block">替,廢也。陳子展《楚辭直解》:替、艱,脂文借韻。</p><p class="ql-block">朝誶、夕替,楚辭常用互文句式。</p><p class="ql-block">偭,背也。</p><p class="ql-block">競,并也。</p><p class="ql-block">忳,自念貌。</p><p class="ql-block">侘傺,失志貌。侘,猶堂堂立貌也。傺,猶住也,楚人名住曰傺。</p><p class="ql-block">溘,猶奄也。</p><p class="ql-block">攘,除也。</p><p class="ql-block">厚,《呂氏春秋·振款篇》注:厚,重也。</p> <p class="ql-block">悔相道之不察兮,延佇乎吾將反。</p><p class="ql-block">回朕車以復路兮,及行迷之未遠。</p><p class="ql-block">步余馬于蘭皋兮,駝椒丘且焉止息。</p><p class="ql-block">進不入以離尤兮,退將復修吾初服。</p><p class="ql-block">制芰荷以為衣兮,集芙蓉以為裳。</p><p class="ql-block">不吾知其亦已兮,茍余情其信芳。</p><p class="ql-block">高余冠之岌岌兮,長余佩之陸離。</p><p class="ql-block">芳與澤其雜糅兮,唯昭質(zhì)其猶未虧。</p><p class="ql-block">忽反顧以遊目兮,將往觀乎四荒。</p><p class="ql-block">佩繽紛其繁飾兮,芳菲菲其彌章。</p><p class="ql-block">民生各有所樂兮,余獨好修以為常。</p><p class="ql-block">雖體解吾猶未變兮,非余心之可懲。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">相,《說文解字·目部》:相,省視也。息亮切。</p><p class="ql-block">延佇,延,長也。佇,立貌也。</p><p class="ql-block">步,徐行也。</p><p class="ql-block">皋,澤曲曰皋。</p><p class="ql-block">澤,《楚辭直解》按郭沫若解:澤字舊未得其解?!睹姟で仫L》:豈曰無衣,與子同澤?!多嵐{》:澤,褻衣也,近污垢。</p><p class="ql-block">忽,疾貌。</p><p class="ql-block">常,一說恒。陳子展《楚辭直解》:常當作恒,避漢帝諱改。下葉懲,為蒸部。</p><p class="ql-block">懲,艾也。</p> <p class="ql-block">(易子國畫)</p> <p class="ql-block">女嬃之嬋媛兮,申申其罵余。曰:</p><p class="ql-block">「鮌婞直以亡身兮,終然殀乎羽之野。</p><p class="ql-block">汝何博謇而好修兮,紛獨有此姱節(jié)。</p><p class="ql-block">薋菉葹以盈室兮,判獨離而不服。</p><p class="ql-block">眾不可戶說兮,孰云察余之中情?</p><p class="ql-block">世并舉而好朋兮,夫何煢獨而不余聽?」</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">申申,重也。</p><p class="ql-block">婞,很也。脛音。</p><p class="ql-block">博謇,舞曰偃謇,行曰博謇,皆體態(tài)安舒之貌。</p><p class="ql-block">姱,好也。</p><p class="ql-block">薋菉葹,薋,ci,二聲。薋是蒺藜,菉是王芻,葹是枲(xi三聲)耳,三種都是惡草。</p><p class="ql-block">薋菉葹,判獨離為楚辭特殊修詞法,三字平行。</p><p class="ql-block">舉,讀為與,《周禮·師氏》:王舉則從。注曰:故書舉作與。</p><p class="ql-block">朋,黨也。</p> <p class="ql-block">依前圣以節(jié)中兮,喟憑心而歷茲。</p><p class="ql-block">濟沅湘以南征兮,就重華而敶詞。</p><p class="ql-block">啟九辯與九歌兮,夏康娛以自縱。</p><p class="ql-block">不顧難以圖后兮,五子用失乎家巷。</p><p class="ql-block">羿淫遊以佚田兮,又好射夫封狐。</p><p class="ql-block">國亂流其鮮終兮,浞又貪夫厥家。</p><p class="ql-block">澆身被于強圉兮,縱欲殺而不忍。</p><p class="ql-block">日康娛以自忘兮,厥首用夫顛隕。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">喟憑,氣盛滿之貌也。</p><p class="ql-block">敶,沈祖綿《屈原賦證辨》:敶,《文選》作陳,正字為敶,后人皆以陳為之。</p><p class="ql-block">家巷,王念孫說為“家鬨”。鬨,《廣韻》:胡貢切。音hòng。陳子展《楚辭直解》:東部,朱本:巷作衖。</p><p class="ql-block">佚,通逸。</p><p class="ql-block">田,獵也。</p><p class="ql-block">封狐,大狐也。</p><p class="ql-block">射,食亦切 ,音實,弓弩發(fā)也。</p><p class="ql-block">澆,五吊切,讀如鬧。</p><p class="ql-block">康,安也。</p> <p class="ql-block">夏桀之常違兮,乃遂焉而逢殃。</p><p class="ql-block">后辛之葅醢兮,殷宗用而不長。</p><p class="ql-block">湯禹嚴而祗敬兮,周論道而莫差。</p><p class="ql-block">舉賢才而授能兮,循繩墨而不頗。</p><p class="ql-block">皇天無私阿兮,覽民德焉錯輔。</p><p class="ql-block">夫維圣哲以茂行兮,茍得用此下土。</p><p class="ql-block">瞻前而顧后兮,相觀民之計極。</p><p class="ql-block">夫孰非義而可用兮,孰非善而可服?</p><p class="ql-block">阽余身而危死節(jié)兮,覽余初其猶未悔。</p><p class="ql-block">不量鑿而正枘兮,固前修以葅醢。</p><p class="ql-block">曾歔欷余郁邑兮,哀朕時之不當。</p><p class="ql-block">攬茹蕙以掩涕兮,霑余襟之浪浪。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">后,君也。</p><p class="ql-block">菹醢,肉醬也。</p><p class="ql-block">私阿,竊愛為私,所私為阿。</p><p class="ql-block">錯輔,錯,置也。輔,佐也。</p><p class="ql-block">計極,計,謀也。極,窮也。</p><p class="ql-block">阽,猶危也。</p><p class="ql-block">鑿,造音,卯眼。</p><p class="ql-block">枘,榫頭,rui四聲。</p><p class="ql-block">曾,累也。</p><p class="ql-block">茹,柔軟也。</p><p class="ql-block">霑,濡也。</p><p class="ql-block">襟,衣眥,指交領。《爾雅》:衣眥謂之襟。</p><p class="ql-block">浪浪,流貌也。</p> <p class="ql-block">(易子國畫)</p> <p class="ql-block">跪敷衽以陳辭兮,耿吾既得此中正。</p><p class="ql-block">駟玉虬以乘鹥兮,溘埃風余上征。</p><p class="ql-block">朝發(fā)軔于蒼梧兮,夕余至乎縣圃。</p><p class="ql-block">欲少留此靈瑣兮,日忽忽其將暮。</p><p class="ql-block">吾令羲和弭節(jié)兮,望崦嵫而未迫。</p><p class="ql-block">路曼曼其修遠兮,吾將上下而求索。</p><p class="ql-block">飲余馬于咸池兮,總余轡乎扶桑。</p><p class="ql-block">折若木以拂日兮,聊逍遙以相羊。</p><p class="ql-block">前望舒使先驅(qū)兮,后飛廉使奔屬。</p><p class="ql-block">鸞皇為余前戒兮,雷師告余以未具。</p><p class="ql-block">吾令鳳凰飛騰兮,繼之以日夜。</p><p class="ql-block">飄風屯其相離兮,率云霓而來御。</p><p class="ql-block">紛總總其離合兮,斑陸離其上下。</p><p class="ql-block">吾令帝閽開關兮,倚閶闔而望予。</p><p class="ql-block">時曖曖其將罷兮,結幽蘭以延佇。</p><p class="ql-block">世溷濁而不分兮,好蔽美而嫉妬。</p><p class="ql-block">注:</p><p class="ql-block">敷,布也,鋪也。</p><p class="ql-block">衽,衣前也。</p><p class="ql-block">耿,明也。</p><p class="ql-block">駟、乘,駟與乘對文。</p><p class="ql-block">虬,相傳是龍類。有角曰龍,無角曰虬。</p><p class="ql-block">鷖,相傳是鳳皇。</p><p class="ql-block">溘,猶掩也。《楚辭補注》按:溘,奄忽也。</p><p class="ql-block">縣圃,縣讀為懸,相傳是神山?!冻o補注》:縣,音玄。玄與縣,古字通。</p><p class="ql-block">靈瑣,靈以喻君,瑣,門鏤也。</p><p class="ql-block">羲和,日御也。</p><p class="ql-block">弭,按也。</p><p class="ql-block">崦嵫,日所入之山。</p><p class="ql-block">未,一作勿。</p><p class="ql-block">修,長也。</p><p class="ql-block">曼曼,《說文》:曼,引也?!队衿罚郝L也。</p><p class="ql-block">索,《集韻》:蘇故切,音素。陳子展《楚辭直解》:魚部。</p><p class="ql-block">咸池,日浴處也。</p><p class="ql-block">總,結也。</p><p class="ql-block">扶桑,神樹,在日出處。</p><p class="ql-block">若木,神樹,在日入處。</p><p class="ql-block">拂,擊也。一云,蔽也。</p><p class="ql-block">逍遙,相羊,皆遊也。逍遙,猶翱翔也。相羊,猶徘徊也。</p><p class="ql-block">望舒,月御也。</p><p class="ql-block">風廉,風伯也。</p><p class="ql-block">屬,音注,連也。</p><p class="ql-block">鸞皇,鸞,俊鳥也?;?,雌鳥也。《爾雅》:皇或作凰,為去聲。</p><p class="ql-block">飄風,回風?!稜栄拧纷ⅲ猴h風,旋風;屯,徒昆切,聚也。</p><p class="ql-block">率,洪本作帥,率,帥古一字。(沈祖綿按。)</p><p class="ql-block">御,與迓通,讀若迓。</p><p class="ql-block">總總,猶僔僔,聚貌。僔,從人尊聲。</p><p class="ql-block">斑,亂貌。</p><p class="ql-block">陸離,分散也。</p><p class="ql-block">閶闔,天門也。</p><p class="ql-block">予,音與。</p><p class="ql-block">曖曖,音愛,昏昧貌。</p><p class="ql-block">罷,極也。即疲也。</p><p class="ql-block">溷,亂也。</p><p class="ql-block">濁,貪也。</p>