<p class="ql-block">作者韋明鏵 一級(jí)作家 獲國(guó)家圖書(shū)獎(jiǎng)</p> <p class="ql-block">百花文藝出版社2003</p> <p class="ql-block">山東人民出版社2009</p> <p class="ql-block">上海辭書(shū)出版社2019 2023</p> <p class="ql-block">上海辭書(shū)出版社2019 2023</p> <p class="ql-block">上海辭書(shū)出版社2019 2023</p> <p class="ql-block">《江湖百相叢談》后記</p><p class="ql-block">十幾年前我出版過(guò)一本《濁世蒼生》。那本書(shū)以中國(guó)歷史上有名的江湖眾生如京油子、衛(wèi)嘴子、四川袍哥、江陰強(qiáng)盜等為對(duì)象,追溯其源流,描繪其狀態(tài),分析其特點(diǎn),揣摩其意義,不意受到讀者的歡迎。嗣后,因?yàn)椤渡鐣?huì)學(xué)家茶座》的熱情邀約,又連續(xù)撰寫(xiě)相關(guān)文章,如揚(yáng)虛子、蘇空頭、滄州拳師、關(guān)中刀客等,結(jié)為續(xù)集《水土一方》出版。2016年初,蒙上海辭書(shū)出版社劉大立先生與我聯(lián)系,意欲將兩書(shū)增訂再版,并希望再寫(xiě)一本新書(shū)。新的書(shū)名,幾經(jīng)磋商,定為《江湖百相叢談》,以《濁世蒼生》為初編,《水土一方》為續(xù)編,今年新作的則為補(bǔ)編。三本書(shū)所寫(xiě)眾生,每本三十三種,共計(jì)九十九種,號(hào)稱(chēng)“百相”。</p><p class="ql-block">在前兩編的序中,我已說(shuō)過(guò),地分東西南北,人也分東西南北。山川、氣候、物產(chǎn)的不同,給居住在那里的人帶來(lái)了體質(zhì)、性情、風(fēng)俗的差異。用一句簡(jiǎn)單的話來(lái)說(shuō),就是“一方水土養(yǎng)一方人”。它的具體含義,或是說(shuō)特定的自然條件只能養(yǎng)活一定數(shù)量的人口,或是說(shuō)特定的地理環(huán)境必然養(yǎng)育出具有某些共性的人群,或是說(shuō)特定的山川地域一定會(huì)產(chǎn)生出某種特殊的職業(yè)與行當(dāng),等等。這些想法,我至今也沒(méi)有改變。如果說(shuō)有變化,就是我覺(jué)得中國(guó)歷史悠久,幅員廣大,廟堂高遠(yuǎn),江湖縱深,曾經(jīng)出現(xiàn)過(guò)的和現(xiàn)在正出現(xiàn)的形形色色的眾生相,是不可窮盡的。</p><p class="ql-block">本編在保持作者一貫的文學(xué)性、趣味性、學(xué)術(shù)性、收藏性的基礎(chǔ)上,將觸角伸向那些更為隱蔽或者易被忽略的江湖人眾,以期更全面、更深入、更真實(shí)地展示中國(guó)江湖的眾生百相。其中,包括那些湮沒(méi)于歷史煙塵的昆侖奴、河間婦,也包括那些地域特色鮮明的甘肅洋芋蛋、上海拆白黨,還包括那些歷史不長(zhǎng)卻無(wú)法回避的江北人、臺(tái)巴子、固原山狼、諸暨木卵等。我試圖以這種廣闊的視野,表達(dá)我對(duì)于“江湖”一詞的新認(rèn)識(shí)。</p><p class="ql-block">江湖,將不再是隱藏在野史和傳說(shuō)中的東西,它是隨時(shí)隨地在我們身邊進(jìn)化著的新鮮事物。江湖,將不再局限于袍哥和響馬,瘦馬和婆姨,它同時(shí)也是狀元和翰林,菜戶(hù)和清流。舊的江湖人群在無(wú)聲無(wú)息地隱去,新的江湖人群在大搖大擺地走來(lái)。昨天從未聽(tīng)說(shuō)過(guò)的名字,今天可能如雷貫耳。以前在局部地區(qū)流傳的名字,現(xiàn)在可能四處橫行。這種生生不息的現(xiàn)象,還將繼續(xù)下去。而我在關(guān)注江湖興替的同時(shí),也希望通過(guò)史料鉤稽和田野調(diào)查的方法,將來(lái)自江湖的信風(fēng)傳遞于讀者,嘉惠于學(xué)林。</p><p class="ql-block">韋明鏵</p><p class="ql-block">2016年12月25日初稿于揚(yáng)州帆圃</p><p class="ql-block">2017年2月8日午時(shí)改于醒堂北窗</p><p class="ql-block">總 目</p><p class="ql-block">《濁世蒼生》(初編)</p><p class="ql-block">1 京油子 </p><p class="ql-block">2 衛(wèi)嘴子 </p><p class="ql-block">3 四川袍哥 </p><p class="ql-block">4 江陰強(qiáng)盜 </p><p class="ql-block">5 鳳陽(yáng)花鼓 </p><p class="ql-block">6 山西樂(lè)戶(hù) </p><p class="ql-block">7 上海癟三 </p><p class="ql-block">8 西南蠱人 </p><p class="ql-block">9 關(guān)東胡子 </p><p class="ql-block">10 湖湘兵勇 </p><p class="ql-block">11 珠江老舉 </p><p class="ql-block">12 南洋豬仔 </p><p class="ql-block">13三河老媽 </p><p class="ql-block">14 松江娘姨 </p><p class="ql-block">15 京師相公 </p><p class="ql-block">16 河間太監(jiān) </p><p class="ql-block">17 豐臺(tái)花匠 </p><p class="ql-block">18 嶺南海盜 </p><p class="ql-block">19 北國(guó)念秧 </p><p class="ql-block">20 徽州駱駝 </p><p class="ql-block">21 山東響馬 </p><p class="ql-block">22 江西臘雞 </p><p class="ql-block">23 山陜老西 </p><p class="ql-block">24 天津混星子 </p><p class="ql-block">25 保定狗腿子 </p><p class="ql-block">26 浙江同年嫂 </p><p class="ql-block">27 潮州打怨家 </p><p class="ql-block">28 高郵黑屁股 </p><p class="ql-block">29 廣東咸水妹 </p><p class="ql-block">30 粵南麻風(fēng)女 </p><p class="ql-block">31 湖北九頭鳥(niǎo) </p><p class="ql-block">32 順德十姊妹 </p><p class="ql-block">33 北方走馬伎</p><p class="ql-block">《水土一方》(續(xù)編)</p><p class="ql-block">1 揚(yáng)虛子</p><p class="ql-block">2 蘇空頭</p><p class="ql-block">3 淮瓶子</p><p class="ql-block">4 杭鐵頭</p><p class="ql-block">5 惠安女</p><p class="ql-block">6 無(wú)錫賊</p><p class="ql-block">7 綏德漢</p><p class="ql-block">8 滄州拳師</p><p class="ql-block">9關(guān)中刀客</p><p class="ql-block">10 峨嵋道士</p><p class="ql-block">11 少林和尚</p><p class="ql-block">12 臺(tái)州硬氣</p><p class="ql-block">13 宜興夜壺</p><p class="ql-block">14 洛陽(yáng)女兒</p><p class="ql-block">15 大同婆娘</p><p class="ql-block">16 揚(yáng)州瘦馬</p><p class="ql-block">17 秦淮八艷</p><p class="ql-block">18 米脂婆姨</p><p class="ql-block">19 蘇州狀元</p><p class="ql-block">20 吉水翰林</p><p class="ql-block">21 紹興師爺</p><p class="ql-block">22 西北駝幫</p><p class="ql-block">23 云南馬幫</p><p class="ql-block">24 兩淮鹽商</p><p class="ql-block">25 紅頭阿三</p><p class="ql-block">26 東北流人</p><p class="ql-block">27 北方侉子</p><p class="ql-block">28 閩中契兄弟</p><p class="ql-block">29 廣東十三行</p><p class="ql-block">30 南京大蘿卜</p><p class="ql-block">31 天橋八大怪</p><p class="ql-block">32 山西九毛九</p><p class="ql-block">33 達(dá)坂城姑娘</p><p class="ql-block">《江湖百相》(補(bǔ)編)</p><p class="ql-block">1昆侖奴</p><p class="ql-block">2河間婦</p><p class="ql-block">3客家人</p><p class="ql-block">4云貴象</p><p class="ql-block">5香港腳</p><p class="ql-block">6廣東瘡</p><p class="ql-block">7南京蟲(chóng)</p><p class="ql-block">8川老鼠</p><p class="ql-block">9老毛子</p><p class="ql-block">10江北人</p><p class="ql-block">11臺(tái)巴子</p><p class="ql-block">12臨清猴</p><p class="ql-block">13別寶回子(刪)</p><p class="ql-block">14海南疍家</p><p class="ql-block">15湖南騾子</p><p class="ql-block">16浙東墮民</p><p class="ql-block">17華山挑夫</p><p class="ql-block">18宮廷菜戶(hù)</p><p class="ql-block">19政壇清流</p><p class="ql-block">20寧波裁縫</p><p class="ql-block">21海州貓子</p><p class="ql-block">22東臺(tái)和尚</p><p class="ql-block">23燕趙佳人</p><p class="ql-block">24吳越嬌娃</p><p class="ql-block">25泰山姑子</p><p class="ql-block">26西湖船娘</p><p class="ql-block">27固原山狼</p><p class="ql-block">28諸暨木卵</p><p class="ql-block">29南昌鬼子</p><p class="ql-block">30河南偷驢賊</p><p class="ql-block">31甘肅洋芋蛋</p><p class="ql-block">32上海拆白黨</p><p class="ql-block">33揚(yáng)州剃頭匠</p><p class="ql-block">34鎮(zhèn)江小三子</p><p class="ql-block">35臺(tái)北天龍人(刪)</p>