<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">伏羲,華夏民族人文先始,三皇之一,即太昊,或稱黃熊氏。神話中人類的始祖。相傳為風姓,又名宓羲、庖犧、包犧、伏戲,亦稱犧皇、皇羲,亦有青帝太昊伏羲(即東方上帝)一說。燧人氏之子,相傳其母華胥在雷澤(今山東省菏澤市)踩了巨大的腳印而有孕,生伏羲于成紀(今甘肅省天水市),定都在陳(今河南淮陽)《易·系辭下》:“古者包犧氏之王天下也,仰則觀象于天,俯則觀法于地,觀鳥獸之文,與地之宜。近取諸身,遠取諸物,于是始作八卦?!庇纸堂窠Y繩,以作網(wǎng)罟,捕魚獵獸,嫁娶以儷皮為禮,又創(chuàng)制琴瑟(《世本作篇》)。《帝王世紀》稱:“伏羲嘗百藥而制九針”,中國醫(yī)界千余年來尊奉為醫(yī)藥學、針灸學之始祖。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">姬昌(約前1152年—前1056年),姓姬,名昌。商時為西伯,亦稱伯昌,岐周(今陜西省岐山縣)人。周太王之孫,季歷之子,周武王之父,周朝奠基者。姬昌敬老慈少,禮賢下士。太顛、閎夭、散宜生、鬻子、辛甲大夫等人皆先后投奔。評斷虞(今山西平陸北)、芮(今山西芮城)兩國爭訟,得諸侯擁護,伐犬戎、密須(今甘肅靈臺西),滅崇國(今陜西西安鄠邑區(qū)東),建立豐邑(今陜西長安灃河西),遷都居之;進而伐邘國(今河南焦作西),滅黎國(今山西長治西南),諸侯歸者日眾。在位共五十年。后卒于程(今陜西咸陽),葬于畢(今陜西咸陽),享年97歲。</p><p class="ql-block">姬昌勤于政事,重視發(fā)展農業(yè)生產,廣羅人才,使“天下三分,其二歸周”。</p><p class="ql-block">其創(chuàng)《周易》討論,成為中國最早的經書,是諸子百家之源,導引了中國古代的文化發(fā)展軌跡,影響了后代的文化發(fā)展機制,是中華民族文化之源。在政治上,姬昌所奠定的西周政體是中國幾千年封建專制集權之先聲,孔子贊其為“三代之英”。后世把姬昌當成“內圣外王”的典型,作為判斷國家管理是非曲直的標準。武則天稱帝時自稱為姬昌后代,追尊周文王為始祖文皇帝。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">孔子(公元前551年9月28日—前479年4月11日),名丘,字仲尼,春秋時期魯國陬邑(今山東省曲阜市)人,祖籍宋國栗邑(今河南省夏邑縣)。父叔梁紇,母顏氏。中國古代思想家、政治家、教育家,儒家學派創(chuàng)始人。孔子創(chuàng)立的儒家學說精華是中華優(yōu)秀傳統(tǒng)文化的重要組成部分。</p><p class="ql-block">孔子三歲喪父,家道中落,早年做過管糧倉、管放牧的小官。他“少好禮”,自幼熟悉傳統(tǒng)禮制,青年時便以廣博的禮樂知識聞名于魯,從事儒者之業(yè),以辦理喪祭之禮為生。中年聚徒講學,從事教育活動。年五十,曾一度擔任魯國的司寇,攝行相職,積極推行自己的政治主張,不久因與當政者政見不合而棄官去魯,偕弟子周游列國,宣傳自己的政治主張和思想學說,終未見用。晚年回到魯國,致力教育事業(yè),整理《詩》《書》,刪修《春秋》,以傳述六藝為終身志業(yè)。</p><p class="ql-block">孔子曾帶領部分弟子周游列國十四年,修訂六經。去世后,其弟子及再傳弟子把孔子及其弟子的言行語錄和思想記錄下來,整理編成《論語》。該書被奉為儒家經典。</p><p class="ql-block">孔子對后世影響深遠長久。他的“仁”與“禮”成為國家施政和個人自我修養(yǎng)的重要準則;“有教無類”的平民教育思想使華夏文明得以無限傳承;討論對古代文獻的系統(tǒng)整理,不僅寄予了自己的理想,更使得中華民族的文化遺產具有了深廣的內涵。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《易經》的創(chuàng)作歷經上古至春秋時期的數(shù)千年發(fā)展,由伏羲、周文王、孔子三位核心人物共同完成,形成『人更三圣,世歷三古』的創(chuàng)作體系。伏羲繪制八卦,周文王推演六十四卦并作卦爻辭,孔子撰寫《易傳》賦予其人文價值。??</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">?伏羲奠基八卦?</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">上古時期,伏羲通過觀察天地萬物創(chuàng)立陰陽符號系統(tǒng),繪制原始八卦(乾、坤等八種符號),奠定了《易經》的符號基礎。這一階段被稱為『以通神明之德,以類萬物之情』的宇宙觀構建。??</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">?文王完善體系?</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">商末周文王被囚期間(約公元前1144年),將八卦兩兩組合發(fā)展為64卦系統(tǒng),創(chuàng)作卦辭與部分爻辭。他使《易經》的象數(shù)體系與政治軍事實踐結合,加入『用九』『用六』特殊爻辭。??</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">?孔子哲學轉化?</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">孔子晚年作《易傳》(《十翼》),包含《彖》《象》等十篇文獻,賦予占卜之書哲學內涵?!兑讉鳌吠ㄟ^『一陰一陽之謂道』等命題,將《易經》升華為儒家核心經典。??</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">1、天行健,君子以自強不息。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天道運行不息,君子當效法天道,要自強不息,努力奮進。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">2、地勢坤,君子以厚德載物。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:地勢順承,君子當效法大地的厚實容納萬物。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">3、潛龍勿用。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:像潛伏的龍一樣,在能力或時機不到時,不要有所作為,需潛伏養(yǎng)精蓄銳。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">4、飛龍在天,利見大人。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:像龍飛騰于天,利于晉見大德之人,建立宏偉事業(yè)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">5、君子體仁足以長人,嘉會足以合禮,利物足以和義,貞固足以干事。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子以仁為體就能夠做人們的首領,行為像萬物嘉美匯聚就能夠合于禮儀,能夠施利萬物就能和諧適宜,能夠堅持正確方向固守下去就能成就大事。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">6、不易乎世,不成乎名。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:自己的意志不為世俗所改變,不為了名聲而去成就事業(yè)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">7、遁世無悶,不見是而無悶。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:隱遁世間而不感到苦悶,不被世人認同也不感到苦悶。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">8、樂則行之,憂則違之。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天下有道,我心以為樂,便見而有所為;天下無道,我心以為憂,便隱而無所為。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">9、居上位而不驕,在下位而不憂。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:處在上位而不驕傲,處在下位而不憂愁。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">10、庸言之信,庸行之謹,閑邪存其誠,善世而不伐。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:語言常信實,行為常謹慎,防范邪惡不使入侵內心,保存內心的真誠,為天下做出貢獻而不自夸其德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">11、同聲相應,同氣相求。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:同樣的聲音能產生共鳴,同樣的氣味會相互融合。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">12、本乎天者親上,本乎地者親下。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:以天為本的事物親于上,以地為本的事物親于下。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">13、與天地合其德,與日月合其明,與四時合其序,與鬼神合其吉兇。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:德行要像天地一樣覆載萬物,圣明要像日月一樣普照大地,行動要像四季交替一樣規(guī)律有序;吉兇要同鬼神一樣靈驗。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">14、先天而天弗違,后天而奉天時。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:干開創(chuàng)性的事,天道不會違背它;干非干不可的事,也會合乎自然規(guī)律。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">15、積善之家,必有余慶;積不善之家,必有余殃。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:積德行善之家,吉慶及于子孫,積惡作禍的人家,災殃及于后代。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">16、君子敬以直內,義以方外。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:內心修養(yǎng)上,君子內心專一而無雜念,外部表現(xiàn)上,處理事情曲直分明,方正得宜。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">17、天地閉,賢人隱。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天地閉塞的時候,也是賢者隱遁的時候。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">18 、蒙以養(yǎng)正,圣功也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:童蒙之人需要滋養(yǎng),保持天真純正的品性,這是圣人才能成就的功業(yè)。19、君子以果行育德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子的行動要像水之必行,果決不疑,君子修德要像水之有本,根底深厚。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">20、匪我求童蒙,童蒙求我;初筮告,再三瀆,瀆則不告。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:不是我求于幼童,是幼童有求于我。第一次請教,我有問必答,如果一而再再而三地沒禮貌亂問,我則不予回答。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">21、君子以作事謀始。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子在做事開始之前就要理順各種關系,杜絕各種爭訟麻煩。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">22、君子以容民畜眾。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子應當容納畜養(yǎng)民眾。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">23、君子道長,小人道消也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子之到占上風,小人之道占小風。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">24、君子以儉德辟難,不可榮以祿。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:當天地不交,上下不通時,君子應當發(fā)揚儉樸避免災難,不能以仕宦俸祿為榮耀。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">25、君子以類族辨物。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子要將萬物分類而加以分辨。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">26、君子以遏惡揚善,順天休命。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子要抑制邪惡,發(fā)揚美善,順應上天的美好旨意。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">27、天道虧盈而益謙,地道變盈而流謙,鬼神害盈而福謙,人道惡盈而好謙。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天道減損滿的而增加不足的,地道變易盈滿的而流注低下的,鬼神禍害滿盈的而福佑謙損的,人道是討厭自大的而喜歡謙虛的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">28、君子以裒多益寡,稱物平施。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子應當取多的增益少的,輕重持平。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">29、謙謙君子,卑以自牧也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子為何能表現(xiàn)得如此謙虛,因為他能夠以一顆謙卑之心來自我修養(yǎng)。</p><p class="ql-block">30、圣人以神道設教,而天下服矣。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:圣人體會了天之神道,以此來教育百姓,天下沒有人不服的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">31、中正以觀天下。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:用不偏不倚的態(tài)度來觀察這個社會和世界。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">32、觀乎天文,以察時變;觀乎人文,以化成天下。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:觀察天地運行規(guī)律,明白春夏秋冬四時的變化,觀察人世的事情,可以化成天下。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">33、日新其德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:每一天都更新增益自己的道德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">34、天地養(yǎng)萬物,圣人養(yǎng)賢,以及萬民。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天地養(yǎng)育萬物,圣人作為統(tǒng)治者,通過養(yǎng)育賢人來養(yǎng)及萬民。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">35、君子以獨立不懼,遁世無悶。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子應該敢作敢為,即使天下非之而不畏懼;退隱世俗而心無煩憂。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">36、天地感而萬物化生,圣人感人心而天下和平。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天地交感而化生萬物,圣人以感知人心而致天下和平。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">37、君子以非禮勿履。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:不符合禮數(shù)規(guī)范的事情不要去做。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">38、女正位乎內,男正位乎外,男女正,天地之大義也。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:在一個家庭里,女人在家里要守正,男人在外面要守正,這就是天尊地卑的大義。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">39、君子以言有物,而行有恒。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子應該在說話時要言之有物,行為要有始有終。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">40、君子以反身修德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子在遭受艱難險阻時,要反求諸己而加強道德修養(yǎng)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">41、日中則昃,月盈則食,天地盈虛,與時消息。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:太陽到了正午就要偏西,月亮盈滿就要虧缺,天地之間的盈虛變化,是跟著時間的變化而發(fā)生的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">42、君子以施祿及下,居德則忌。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子要把恩澤施給下人,忌諱積而不散。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">43、順乎天而應乎人。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:革命要適應客觀規(guī)律,順天應人。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">44、君子以思不出其位。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子思考問題應該不要超出他所處的位置。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">45、天地不交而萬物不興。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天地不互相交合而萬物不生。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">46、君子以見善則遷,有過則改。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子見善則立即去做,有過則馬上改正。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">47、君子以朋友講習。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子要與朋友一起講未明的道理,學習不熟悉的事情。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">48、君子以行過乎恭,喪過乎哀,用過乎儉。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子處世可以小過,對人可以過于恭敬,喪事可以過于哀傷,用度可以過于節(jié)儉。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">49、君子以思患而預防之。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子要善于思考事情的后患,從一開始就要預防。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">50、乾知大始,坤作成物。乾以易知,坤以簡能。易則易知,簡則易從。易知則有親,易從則有功。有親則可久,有功則可大??删脛t賢人之德,可大則賢人之業(yè)。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:乾能認識萬物的開始,坤能作成萬物。乾用容易來知,坤用簡單來成。簡易就容易認識,簡單就容易跟從。容易認識就會有人親近,有人跟從就會成就功業(yè)。有人親近事業(yè)就能長久,有了成功事業(yè)就能壯大。能夠長久是賢人的道德,能成大業(yè)是賢人的事業(yè)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">51、一陰一陽之謂道。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:一陰一陽的矛盾變化就稱為道。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">52、君子居則觀其象而玩其辭,動則觀其變而玩其占。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子平時無事就看卦的象,玩味象的文辭,有行動的時候,就看爻的變化,玩味爻的占斷。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">53、自天佑之,吉無不利。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:上天保佑,吉祥無不吉利。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">54、易與天地準,故能彌綸天地之道。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:易經仿照天地而做,所以能包含天地之道。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">55、仰以觀於天文,俯以察於地理,是故知幽明之故。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:抬頭觀察天文,低頭觀察地理,所以明白黑暗明亮的緣故。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">56、樂天知命,故不憂。安土敦乎仁,故能愛。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:樂于天道的安排,知曉天地的規(guī)律,因而不憂不愁;安于大地厚實的仁德,所以能愛兼天下。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">57、方以類聚,物以群分。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:來自不同方位的種群以類相聚,天下萬物以群相分。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">58、仁者見之謂之仁,知者見之謂之知。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:仁者看到它稱之為仁,智者看到它稱之為智。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">59、富有之謂大業(yè),日新之謂盛德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:什么都有就是大業(yè),一天比一天進步就是盛德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">60、夫乾,其靜也專,其動也直,是以大生焉。夫坤,其靜也翕,其動也辟,是以廣生焉。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:乾靜止時是專一的,動起來后一直向前,所以能夠大生。坤靜止時是閉合的,動起來就開,所以能夠廣生。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">61、探賾索隱,鉤深致遠。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:探究深奧的道理,搜索隱秘、深遠的問題。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">62、君子居其室,出其言,善則千里之外應之,況其邇者乎? 居其室,出其言,不善千里之外違之。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子居于家中,發(fā)出言論之后,如果言論是美好的,那么千里之外都能得到應和,何況是近處的呢?君子居于家中,發(fā)出言論之后,如果是不美好的,那么千里之外也會背棄它,何況那近處的呢?</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">63、二人同心,其利斷金;同心之言,其臭如蘭。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:同心協(xié)力的兩個人,他們的力量足以把堅硬的金屬斬斷,同心同德的人的意見給人的感覺,就像嗅到芬芳的蘭花香味。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">64、君不密,則失臣;臣不密,則失身;幾事不密,則害成。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君說話不慎密則失信于臣,臣說話不慎密則災殃及身,重要的事情不慎密則造成禍害。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">65、慢藏誨盜,冶容誨淫。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:收藏財物不慎,等于叫人來偷。女子打扮得過于妖艷,無異于引誘人來調戲自己。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">66、不疾而速,不行而至。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:不用急反而更快,不用走反而能到達。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">67、易有太極,是生兩儀,兩儀生四象,四象生八卦,八卦定吉兇,吉兇生大業(yè)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:易有太極生出一對陰陽,陰陽生出老陰、老陽、少陰、少陽四象,四象生出天地水火風雷山澤八卦,八卦能斷定吉兇,能判定吉兇就能成就大業(yè)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">68、成性存存,道義之門。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:能夠將天地的善道加以保存,就進入了道義的大門。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">69、書不盡言,言不盡意。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:文字不能完全書寫言語所能表達的意思,言語不能完全表現(xiàn)心意所想到的意思。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">70、形而上者謂之道,形而下者謂之器。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:道是脫離于具體形狀之上的,是抽象的,器是具體有形的,是可以用感官來認識的。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">71、天地之大德曰生,圣人之大寶曰位。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天地最大的功德是生長萬物,圣人最大的寶貝是有位。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">72、何以守位曰仁,何以聚人曰財。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:用什么保住位置,是仁德;用什么聚集人民,是財富。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">73、天下同歸而殊途,一致而百慮。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天下人所行的路途不一樣,但是歸宿都是相同的;人們的思慮各種各樣,但是最后的結果是一樣的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">74、日往則月來,月往則日來,日月相推而明生焉。寒往則暑來,暑往則寒來,寒暑相推而歲成焉。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:太陽下去則月亮出來,月亮下去則太陽出來,日月互相推動而產生了明。寒冷過去則暑熱到來,暑熱過去則寒冷到來,冷熱相互推動而形成了年。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">75、尺蠖之屈,以求信也。龍蛇之蟄,以存身也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:尺蠖在爬行時彎曲身體,是為了求得伸展;龍蛇的蟄伏,是為了保存自我。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">76、小人不恥不仁,不畏不義,不見利而不勸,不威不懲;小懲而大誡,此小人之福也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:小人不以不仁為恥,不怕做不義的事,不見到利益就不愿勤勉,不受到威脅就不會戒懼。給予一點小的懲罰就會產生大的警戒,這是小人的福氣。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">77、善不積,不足以成名;惡不積,不足以滅身。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:善行不積累就不足以成名,惡行不積累就不足以毀滅其身。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">78、小人以小善為無益而弗為也,以小惡為無傷而弗去也,故惡積而不可掩,罪大而不可解。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:小人把小善看成無利可圖,因而不愿意去做;把小惡看成無傷大雅,因而持續(xù)不斷。因此導致惡行積累而無法掩蓋,罪惡大到無法挽救。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">79、危者,安其位者也;亡者,保其存者也;亂者,有其治者也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:危險是由于自以為安全造成的,滅亡是由于自以為能保存長久造成的,動亂是由于白以為政治清平造成的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">80、君子安而不忘危,存而不忘亡,治而不忘亂。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子在安全的時候不忘危險,在生存的時候不忘滅亡,在清平的時候不忘動亂。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">81、德薄而位尊,智小而謀大,力小而任重,鮮不及也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:道德淺薄而位置尊崇,智慧小而圖謀大事,力量小而擔負重任,很少沒有不遭禍患的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">82、君子上交不諂,下交不瀆。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子結交地位高的人,不諂媚討好;結交地位低的人,不輕慢卑視。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">83、有不善未嘗不知,知之未嘗復行。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:稍有過失沒有不認清的,認清了就不會再犯。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">84、天地氤氳,萬物化醇。男女構精,萬物化生。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天地二氣纏綿交合,萬物感應化育;男女交合其精,萬物化育生成。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">85、君子安其身而后動,易其心而后語,定其交而后求。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子會先安定好自己然后才行動,會先觀察別人的心思然后發(fā)表意見,會先確定交往的朋友然后才有所請求。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">86、危以動,則民不與也;懼以語,則民不應也;無交而求,則民不與也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:身處危險而行動,民眾就不會擁護;疑懼而發(fā)言,民眾就不會響應;沒有交往就去相求,民眾就不會給予。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">87、無有師保,如臨父母。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:在沒有太師太保輔助的時候,如同父母在身邊教導一樣。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">88、易之為書也,廣大悉備,有天道焉,有人道焉,有地道焉。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:周易這部書廣大得無所不包,里面有天道,有人道,有地道。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">89、將叛者其辭慚,中心疑者其辭枝,吉人之辭寡,躁人之辭多,誣善之人其辭游,失其守者其辭屈。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:將要反叛的人,其說話時有愧色;心中疑惑的人,他的言辭混亂不清;吉祥的人言辭一向很少;急躁的人說話總是很多;污蔑善良的人,他的言辭總是游移不定;喪失操守的人,他的言辭就比較屈服。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">90、君子見幾而作,不俟終日。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子見到見到微小的趨勢變化就要行動,不會等到一天過完。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">91、時止則止,時行則行,動靜不失其時,其道光明。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:該靜止的時候,必須要靜止;該行動的時候,必須要行動。不論是靜止,還是行動,都要掌握好時機,這樣做就會大道光明。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">92、窮則變,變則通,通則久。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:遇到困窮的時候就要學會改變,改變了就能通達,通達了就能夠長久。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">93、君子藏器于身,待時而動。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子懷才在身,等待恰當時機行動。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">94、知周乎萬物,而道濟天下。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天下萬物無所不知,用道救濟天下之人。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">95、亢龍有悔,盈不可久也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:龍飛得過高會有所懊悔,因為滿盈之后便不會持久。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">96、君子進德修業(yè)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:提高道德修養(yǎng),擴大功業(yè)建樹。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">97、以貴下賤,大得民也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:能以尊貴的身份居于卑賤之人下面,所以大得民心。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">98、開國承家,小人勿用。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:在建立國家繼承家業(yè)這樣的大事,不要任用德行不佳的小人。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">99、天地交而萬物通也,上下交而其志同也。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:天和地之間交流,則萬事萬物流通和暢;領導與民眾溝通,則可以上下思想一致。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">100、君子以多識前言往行,以畜其德。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">譯:君子要通過學習歷史加強自己的品德修養(yǎng),培養(yǎng)自己的器識。</p>