<p class="ql-block">小雅:《詩(shī)經(jīng)》中“雅”部分,分為大雅、小雅,合稱(chēng)“二雅”。雅,雅樂(lè),即正調(diào),指當(dāng)時(shí)西周都城鎬京地區(qū)的詩(shī)歌樂(lè)調(diào)。共105首。小雅部分今存七十四篇。</p><p class="ql-block">我們從小雅?鹿鳴之什開(kāi)始學(xué)習(xí):</p><p class="ql-block">“鹿鳴之什”是詩(shī)經(jīng)小雅中以鹿鳴為第一首詩(shī)的十首詩(shī)歌的總集。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">鹿鳴</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">呦呦鹿鳴,食野之蘋(píng)。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我有嘉賓,鼓瑟吹笙。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">吹笙鼓簧,承筐是將。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">人之好我,示我周行。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">呦呦鹿鳴,食野之蒿。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我有嘉賓,德音孔昭。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">視民不恌,君子是則是效。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我有旨酒,嘉賓式燕以敖。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">呦呦鹿鳴,食野之芩。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我有嘉賓,鼓瑟鼓琴。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">鼓瑟鼓琴,和樂(lè)且湛。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我有旨酒,以燕樂(lè)嘉賓之心。</p> <p class="ql-block"><b>注釋</b></p><p class="ql-block">呦(yōu)呦:鹿的叫聲。朱熹《詩(shī)集傳》:“呦呦,聲之和也?!?lt;/p><p class="ql-block">蘋(píng):藾蒿。陸璣《毛詩(shī)草木鳥(niǎo)獸蟲(chóng)魚(yú)疏》:“藾蒿,葉青色,莖似箸而輕脆,始生香,可生食?!?lt;/p><p class="ql-block">簧:笙上的簧片。笙是用幾根有簧片的竹管、一根吹氣管裝在斗子上做成的。</p><p class="ql-block">承筐:指奉上禮品。毛傳:“筐,篚屬,所以行幣帛也。”將:送,獻(xiàn)。</p><p class="ql-block">周行(háng):大道,引申為大道理。</p><p class="ql-block">蒿:又叫青蒿、香蒿,菊科植物。</p><p class="ql-block">德音:美好的品德聲譽(yù)??祝汉?。</p><p class="ql-block">視:同“示”。恌:同“佻”。</p><p class="ql-block">則:法則,楷模,此作動(dòng)詞。</p><p class="ql-block">旨:甘美。</p><p class="ql-block">式:語(yǔ)助詞。燕:同“宴”。敖:同“遨”,嬉游。</p><p class="ql-block">芩(qín):草名,蒿類(lèi)植物。</p><p class="ql-block">湛(dān):深厚?!睹珎鳌罚骸罢?,樂(lè)之久?!?lt;/p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">四牡</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">四牡騑騑,周道倭遲。豈不懷歸?王事靡盬,我心傷悲。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">四牡騑騑,啴啴駱馬。豈不懷歸?王事靡盬,不遑啟處。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">翩翩者鵻,載飛載下,集于苞栩。王事靡盬,不遑將父。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">翩翩者鵻,載飛載止,集于苞杞。王事靡盬,不遑將母。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">駕彼四駱,載驟骎骎。豈不懷歸?是用作歌,將母來(lái)諗。</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">四牡:指駕車(chē)的四匹雄馬。</p><p class="ql-block">騑(fēi)騑:《廣雅》:“騑騑,疲也。行不止,則必疲?!?lt;/p><p class="ql-block">周道:大路。倭(wēi)遲(yí):亦作“逶迤”,道路迂回遙遠(yuǎn)的樣子。</p><p class="ql-block">靡:無(wú)。盬(gǔ):止息。</p><p class="ql-block">嘽(tān)嘽:喘息的樣子。駱:黑鬃的白馬。</p><p class="ql-block">不遑(huáng):無(wú)暇。啟處:指在家安居休息。啟,小跪。古人席地而坐,兩膝跪著,臀部貼于足跟。</p><p class="ql-block">翩翩:飛行貌。鵻(zhuī):一種短尾的鳥(niǎo),也叫鵓鳩、夫不。</p><p class="ql-block">集:落。苞:茂密。栩(xǔ):柞樹(shù)。</p><p class="ql-block">將:奉養(yǎng)。</p><p class="ql-block">杞:灌木,即枸杞樹(shù)。</p><p class="ql-block">驟:疾馳貌。骎(qīn)骎:形容馬走得很快。</p><p class="ql-block">是用:是以,所以。</p><p class="ql-block">諗(shěn):想念。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">皇皇者華</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">皇皇者華,于彼原隰。駪駪征夫,每懷靡及。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我馬維駒,六轡如濡。載馳載驅(qū),周爰咨諏。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我馬維騏,六轡如絲。載馳載驅(qū),周爰咨謀。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我馬維駱,六轡沃若。載馳載驅(qū),周爰咨度。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我馬維骃,六轡既均。載馳載驅(qū),周爰咨詢(xún)。</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">皇皇:猶言煌煌,形容光彩甚盛。華:即花。</p><p class="ql-block">原隰(xí):原野上高平之處為原,低濕之處為隰。</p><p class="ql-block">駪(shēn)駪:眾多疾行貌?!秶?guó)語(yǔ)·晉語(yǔ)》引詩(shī)作“莘莘”,意為眾多。征夫:這里指使臣及其屬?gòu)摹?lt;/p><p class="ql-block">靡及:不及,無(wú)及。</p><p class="ql-block">六轡(pèi):古代一車(chē)四馬,馬各二轡,其中兩驂馬的內(nèi)轡,系在軾前不用,故稱(chēng)六轡。如濡(rú):新鮮有光澤貌。</p><p class="ql-block">載:語(yǔ)助詞。</p><p class="ql-block">周:遍。爰(yuán):于。咨諏?zhuān)▃ōu):咨詢(xún)?cè)L問(wèn),征求意見(jiàn)。騏(qí):青黑色的馬。</p><p class="ql-block">如絲:指轡韁有絲的光彩和韌度。</p><p class="ql-block">咨謀:與“咨諏”同義。</p><p class="ql-block">駱:白身黑鬣的馬。</p><p class="ql-block">沃若:光澤盛貌。</p><p class="ql-block">咨度:與“咨諏”同義。</p><p class="ql-block">駰(yīn):雜色的馬。</p><p class="ql-block">均:協(xié)調(diào)。</p><p class="ql-block">咨詢(xún):與“咨諏”同義。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">常棣</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">常棣之華,鄂不韡韡。凡今之人,莫如兄弟。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">死喪之威,兄弟孔懷。原隰裒矣,兄弟求矣。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">脊令在原,兄弟急難。每有良朋,況也永嘆。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">兄弟鬩于墻,外御其務(wù)。每有良朋,烝也無(wú)戎。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">喪亂既平,既安且寧。雖有兄弟,不如友生?</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">儐爾籩豆,飲酒之飫。兄弟既具,和樂(lè)且孺。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">妻子好合,如鼓瑟琴。兄弟既翕,和樂(lè)且湛。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">宜爾室家,樂(lè)爾妻帑。是究是圖,亶其然乎?</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">常棣(dì):亦作棠棣、唐棣,即郁李,薔薇科落葉灌木,花粉紅色或白色,果實(shí)比李小,可食。</p><p class="ql-block">華:即花。</p><p class="ql-block">鄂:通“萼”,花萼。不:“丕”的借字。韡(wěi)韡:鮮明茂盛的樣子。</p><p class="ql-block">威:畏懼,可怕。</p><p class="ql-block">孔懷:最為思念、關(guān)懷???,很,最。</p><p class="ql-block">原:高平之地。隰(xí):低濕之地。裒(póu):聚集。</p><p class="ql-block">脊令(jílíng):通作“鹡鸰”,一種水鳥(niǎo)。水鳥(niǎo)今在原野,比喻兄弟急難。</p><p class="ql-block">每:連詞,雖然。</p><p class="ql-block">況:更加。永:長(zhǎng)。</p><p class="ql-block">鬩(xì):爭(zhēng)吵。墻:墻內(nèi),家庭之內(nèi)。</p><p class="ql-block">外:墻外。御:抵抗。務(wù)(wǔ):通“侮”。</p><p class="ql-block">烝(zhēng):長(zhǎng)久。一說(shuō)為發(fā)語(yǔ)詞。戎:幫助。</p><p class="ql-block">友生:友人。生,語(yǔ)氣詞,無(wú)實(shí)義。</p><p class="ql-block">儐(bīn):陳列?;e(biān)、豆:祭祀或燕享時(shí)用來(lái)盛食物的器具?;e用竹制,豆用木制。</p><p class="ql-block">之:猶是。飫(yù):宴飲同姓的私宴。一說(shuō)酒足飯飽。</p><p class="ql-block">具:通“俱”,俱全,完備,聚集。</p><p class="ql-block">孺:相親。</p><p class="ql-block">好合:相親相愛(ài)。</p><p class="ql-block">翕(xī):聚合,和好。</p><p class="ql-block">湛(dān):喜樂(lè)。</p><p class="ql-block">宜:安,和順。</p><p class="ql-block">帑(nú):通“孥”,兒女。</p><p class="ql-block">究:深思。圖:思慮。</p><p class="ql-block">亶(dǎn):信,確實(shí)。然:如此。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什?伐木</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">伐木丁丁,鳥(niǎo)鳴嚶嚶。出自幽谷,遷于喬木。嚶其鳴矣,求其友聲。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">相彼鳥(niǎo)矣,猶求友聲。矧伊人矣,不求友生?神之聽(tīng)之,終和且平。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">伐木許許,釃酒有藇!既有肥羜,以速諸父。寧適不來(lái),微我弗顧。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">於粲灑掃,陳饋八簋。既有肥牡,以速諸舅。寧適不來(lái),微我有咎。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">伐木于阪,釃酒有衍。籩豆有踐,兄弟無(wú)遠(yuǎn)。民之失德,乾餱以愆。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">有酒湑我,無(wú)酒酤我??部补奈?,蹲蹲舞我。迨我暇矣,飲此湑矣。</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">?。▃hēng)丁:砍樹(shù)的聲音。</p><p class="ql-block">嚶嚶:鳥(niǎo)叫的聲音。</p><p class="ql-block">相:審視,端詳。</p><p class="ql-block">矧(shěn):況且。伊:你。</p><p class="ql-block">聽(tīng)之:聽(tīng)到此事。</p><p class="ql-block">終……且……:既……又……。</p><p class="ql-block">許(hǔ)許:砍伐樹(shù)木的聲音。</p><p class="ql-block">釃酒:篩酒。釃(shī),過(guò)濾。有藇:即“藇藇”,酒清澈透明的樣子。藇(xù),甘美,或釋為“溢貌”。</p><p class="ql-block">羜(zhù):小羊羔。</p><p class="ql-block">速:邀請(qǐng)。</p><p class="ql-block">寧:寧可。適:恰巧。</p><p class="ql-block">微:非。弗顧:不顧念。</p><p class="ql-block">於(wū):嘆詞。粲:光明、鮮明的樣子。埽:同“掃”。</p><p class="ql-block">陳:陳列。饋(kuì):食物。簋(guǐ):古時(shí)盛放食物用的圓形器皿。</p><p class="ql-block">牡:雄畜,詩(shī)中指公羊。</p><p class="ql-block">諸舅:異姓親友。</p><p class="ql-block">咎:過(guò)錯(cuò)。</p><p class="ql-block">有衍:即“衍衍”,滿(mǎn)溢的樣子。</p><p class="ql-block">籩(biān)豆:盛放食物用的兩種器皿。踐:陳列。</p><p class="ql-block">民:人。</p><p class="ql-block">乾餱(hóu):干糧。愆(qiān):過(guò)錯(cuò),過(guò)失。</p><p class="ql-block">湑(xǔ):濾酒。</p><p class="ql-block">酤:買(mǎi)酒。</p><p class="ql-block">坎坎:鼓聲。</p><p class="ql-block">蹲蹲:舞姿。</p><p class="ql-block">迨(dài):等待。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什?天保</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">天保定爾,亦孔之固。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">俾?tīng)枂魏?,何福不除?lt;/p><p class="ql-block" style="text-align:center;">俾?tīng)柖嘁?,以莫不庶?lt;/p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">天保定爾,俾?tīng)枒旆Y。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">罄無(wú)不宜,受天百祿。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">降爾遐福,維日不足。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">天保定爾,以莫不興。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">如山如阜,如岡如陵,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">如川之方至,以莫不增。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">吉蠲為饎,是用孝享。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">禴祠烝嘗,于公先王。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">君曰:卜爾,萬(wàn)壽無(wú)疆。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">神之吊矣,詒爾多福。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">民之質(zhì)矣,日用飲食。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">群黎百姓,遍為爾德。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">如月之恒,如日之升。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">如南山之壽,不騫不崩。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">如松柏之茂,無(wú)不爾或承。</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">保:保護(hù)。</p><p class="ql-block">定:平安。爾:指國(guó)君。</p><p class="ql-block">亦:又??祝汉?。固:鞏固。</p><p class="ql-block">俾(bǐ):使。爾:你,即周宣王。單厚:確實(shí)很多。單,“宣”之假借,確實(shí)。</p><p class="ql-block">除:賜予。</p><p class="ql-block">多益:多富,即富有。</p><p class="ql-block">庶:眾多。</p><p class="ql-block">戩(jiǎn)榖(gǔ):吉祥,幸福。榖:善。</p><p class="ql-block">罄(qìng):盡,指所有的一切。</p><p class="ql-block">百祿:百福。百,言其多。</p><p class="ql-block">遐福:遠(yuǎn)福,即久長(zhǎng)、遠(yuǎn)大之福。</p><p class="ql-block">維日不足:言因福之多而廣遠(yuǎn),日日享福也享受不完。維,通“惟”,惟恐。</p><p class="ql-block">興:興盛。</p><p class="ql-block">阜(fù):土山,高丘。</p><p class="ql-block">陵:丘陵。</p><p class="ql-block">川之方至:河水漲潮。朱熹《詩(shī)集傳》:“川之方至,言其盛長(zhǎng)之未可量也?!?lt;/p><p class="ql-block">增:增加。</p><p class="ql-block">吉:吉日。蠲(juān):祭祀前沐浴齋戒使清潔。饎(chì):祭祀用的酒食。</p><p class="ql-block">是用:即用是,用此。孝享:獻(xiàn)祭。孝,祭祀。</p><p class="ql-block">禴(yuè)祠烝嘗:一年四季在宗廟里舉行的祭祀的名稱(chēng),春曰祠,夏曰禴,秋曰嘗,冬曰烝。</p><p class="ql-block">于公先王:指獻(xiàn)祭于先公先王。公,先公,周之遠(yuǎn)祖。</p><p class="ql-block">君曰:即尸傳達(dá)神的話(huà)。君,指先公先君的神靈。卜:“畀(bì)”字之假借,給予。</p><p class="ql-block">萬(wàn):大。無(wú)疆:無(wú)窮。</p><p class="ql-block">吊:至。指神靈、祖考降臨。</p><p class="ql-block">詒(yí):通“貽”,贈(zèng)給。</p><p class="ql-block">質(zhì):質(zhì)樸,誠(chéng)實(shí)。</p><p class="ql-block">日用飲食:以日用飲食為事,形容人民質(zhì)樸之狀態(tài)。</p><p class="ql-block">群黎:民眾,指普通勞動(dòng)人民。百姓:貴族,即百官族姓。</p><p class="ql-block">徧(biàn):“遍”的異體字。為:通“化”,感化。</p><p class="ql-block">恒:“緪(gēng)”字的假借,指月到上弦。</p><p class="ql-block">騫(qiān):因風(fēng)雨剝蝕而虧損。</p><p class="ql-block">或承:即“是承”。承,繼承,承受。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">采薇</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">采薇采薇,薇亦作止。曰歸曰歸,歲亦莫止。 </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">靡室靡家,獫狁之故。不遑啟居,獫狁之故。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">采薇采薇,薇亦柔止。曰歸曰歸,心亦憂(yōu)止。 </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">憂(yōu)心烈烈,載饑載渴。我戍未定,靡使歸聘。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">采薇采薇,薇亦剛止。曰歸曰歸,歲亦陽(yáng)止。 </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">王事靡盬,不遑啟處。憂(yōu)心孔疚,我行不來(lái)!</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">彼爾維何?維常之華。彼路斯何?君子之車(chē)。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">戎車(chē)既駕,四牡業(yè)業(yè)。豈敢定居?一月三捷。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">駕彼四牡,四牡骙骙。君子所依,小人所腓。 </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">四牡翼翼,象弭魚(yú)服。豈不日戒?獫狁孔棘!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">昔我往矣,楊柳依依。今我來(lái)思,雨雪霏霏。 </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">行道遲遲,載渴載饑。我心傷悲,莫知我哀!</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">①薇:豆科野豌豆屬的一種,學(xué)名救荒野豌豆,又叫大巢菜,種子、莖、葉均可食用。</p><p class="ql-block">②作:指薇菜冒出地面。止:句末助詞,無(wú)實(shí)義。</p><p class="ql-block">③曰:句首、句中助詞,無(wú)實(shí)義。</p><p class="ql-block">④莫(mù):通“暮”,此指年末。</p><p class="ql-block">⑤靡(mǐ)室靡家:沒(méi)有正常的家庭生活。靡,無(wú)。室,與“家”義同。</p><p class="ql-block">⑥獫(xiǎn)狁(yǔn):中國(guó)古代少數(shù)民族名。</p><p class="ql-block">⑦不遑(huáng):不暇。遑,閑暇。啟居:跪、坐,指休息、休整。啟,跪、跪坐。居,安坐、安居。古人席地而坐,兩膝著席,危坐時(shí)腰部伸直,臀部與足離開(kāi);安坐時(shí)臀部貼在足跟上。</p><p class="ql-block">⑧柔:柔嫩。指剛長(zhǎng)出來(lái)的薇菜柔嫩的樣子。</p><p class="ql-block">⑨烈烈:熾烈,形容憂(yōu)心如焚。</p><p class="ql-block">⑩載(zài)饑載渴:則饑則渴,又饑又渴。載,又。</p><p class="ql-block">?戍:防守,這里指防守的地點(diǎn)。</p><p class="ql-block">?聘(pìn):?jiǎn)柡虻囊粜拧?lt;/p><p class="ql-block">?剛:堅(jiān)硬。</p><p class="ql-block">?陽(yáng):農(nóng)歷十月,小陽(yáng)春季節(jié)。今猶言“十月小陽(yáng)春”。</p><p class="ql-block">?盬(gǔ):止息,了結(jié)。</p><p class="ql-block">?啟處:休整,休息。</p><p class="ql-block">?孔:甚,很。疚:病,苦痛。</p><p class="ql-block">?我行不來(lái):我不能回家。一說(shuō)我從軍出發(fā)后還沒(méi)有人來(lái)慰問(wèn)過(guò)。</p><p class="ql-block">?常:常棣,即棠棣,植物名。</p><p class="ql-block">?路:高大的戰(zhàn)車(chē)。斯何:猶言維何。斯,語(yǔ)氣助詞,無(wú)實(shí)義。</p><p class="ql-block">?君子:指將帥。</p><p class="ql-block">?戎:車(chē),兵車(chē)。</p><p class="ql-block">?牡:雄馬。業(yè)業(yè):高大的樣子。</p><p class="ql-block">?定居:猶言安居。</p><p class="ql-block">?捷:勝利。謂接戰(zhàn)、交戰(zhàn)。一說(shuō)邪出,指改道行軍。此句意謂一月多次行軍。</p><p class="ql-block">?骙(kuí):雄強(qiáng),威武。這里的骙骙是指馬強(qiáng)壯的意思。</p><p class="ql-block">?小人:指士兵。腓(féi):庇護(hù),掩護(hù)。</p><p class="ql-block">?翼翼:整齊的樣子。謂馬訓(xùn)練有素。</p><p class="ql-block">?象弭(mǐ):以象牙裝飾弓端的弭。弭,弓的一種,其兩端飾以骨角。一說(shuō)弓兩頭的彎曲處。魚(yú)服:鯊魚(yú)皮制的箭袋。</p><p class="ql-block">?日戒:日日警惕戒備。</p><p class="ql-block">?棘(jí):急,緊急。</p><p class="ql-block">?昔:從前,文中指出征時(shí)。往:當(dāng)初從軍。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什?出車(chē)</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我出我車(chē),于彼牧矣。自天子所,謂我來(lái)矣。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">召彼仆夫,謂之載矣。王事多難,維其棘矣。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我出我車(chē),于彼郊矣。設(shè)此旐矣,建彼旄矣。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">彼旟旐斯,胡不旆旆?憂(yōu)心悄悄,仆夫況瘁。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">王命南仲,往城于方。出車(chē)彭彭,旂旐央央。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">天子命我,城彼朔方。赫赫南仲,玁狁于襄。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">昔我往矣,黍稷方華。今我來(lái)思,雨雪載途。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">王事多難,不遑啟居。豈不懷歸?畏此簡(jiǎn)書(shū)。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">喓?jiǎn)翰菹x(chóng),趯趯阜螽。未見(jiàn)君子,憂(yōu)心忡忡。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">既見(jiàn)君子,我心則降。赫赫南仲,薄伐西戎。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">春日遲遲,卉木萋萋。倉(cāng)庚喈喈,采蘩祁祁。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">執(zhí)訊獲丑,薄言還歸。赫赫南仲,玁狁于夷。</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">牧:城郊以外的地方。</p><p class="ql-block">棘:急。</p><p class="ql-block">旐(zhào):畫(huà)有龜蛇圖案的旗。</p><p class="ql-block">建:豎立。旄(máo):旗竿上裝飾牦牛尾的旗子。</p><p class="ql-block">旟(yǔ):畫(huà)有鷹隼圖案的旗幟。</p><p class="ql-block">旆(pèi)旆:旗幟飄揚(yáng)的樣子。</p><p class="ql-block">悄悄:心情沉重的樣子。</p><p class="ql-block">況瘁(cuì):辛苦憔悴。</p><p class="ql-block">彭彭:形容車(chē)馬眾多。</p><p class="ql-block">旂(qí):繪交龍圖案的旗幟,帶鈴。央央:鮮明的樣子。</p><p class="ql-block">赫赫:威儀顯赫的樣子。</p><p class="ql-block">襄:即“攘”,平息。掃除。</p><p class="ql-block">方:正值。華(huā):開(kāi)花,詩(shī)中指黍稷抽穗。</p><p class="ql-block">思:語(yǔ)助詞。</p><p class="ql-block">雨(yù)雪:下雪。涂:即“途”。</p><p class="ql-block">遑:空閑。啟居:安坐休息。</p><p class="ql-block">簡(jiǎn)書(shū):周王傳令出征的文書(shū)。</p><p class="ql-block">喓(yāo)喓:昆蟲(chóng)的叫聲。</p><p class="ql-block">趯?zhuān)╰ì)趯?zhuān)罕谋奶臉幼?。阜螽(zhōnɡ):蚱蜢。</p><p class="ql-block">君子:指南仲等出征之人。</p><p class="ql-block">我:作者設(shè)想的在家之人。降:安寧。</p><p class="ql-block">薄:借為“搏”,打擊。西戎:古代北方少數(shù)民族。</p><p class="ql-block">萋(qī)萋:草木茂盛的樣子。</p><p class="ql-block">喈(jiē)喈:鳥(niǎo)叫聲。</p><p class="ql-block">蘩(fán):白蒿。祁祁:眾多的樣子。</p><p class="ql-block">執(zhí)訊:捉住審訊。獲丑:俘虜。</p><p class="ql-block">?。杭?。還(xuán):通“旋”,凱旋。</p><p class="ql-block">玁(xiǎn)狁(yǔn):北方的少數(shù)民族。夷:掃平。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">小雅?鹿鳴之什?杕杜</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">先秦:佚名</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">有杕之杜,有睆其實(shí)。王事靡盬,繼嗣我日。日月陽(yáng)止,女心傷止,征夫遑止。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">有杕之杜,其葉萋萋。王事靡盬,我心傷悲?;苣据轮梗谋?,征夫歸止!</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">陟彼北山,言采其杞。王事靡盬,憂(yōu)我父母。檀車(chē)幝幝,四牡痯痯,征夫不遠(yuǎn)!</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">匪載匪來(lái),憂(yōu)心孔疚。期逝不至,而多為恤。卜筮偕止,會(huì)言近止,征夫邇止。</p> <p class="ql-block">注釋</p><p class="ql-block">杕(dì):樹(shù)木孤獨(dú)貌。杜:一種果木,又名赤棠梨。</p><p class="ql-block">有:句首語(yǔ)助詞,無(wú)義。</p><p class="ql-block">睆(huǎn):果實(shí)圓渾貌。實(shí):果實(shí)。</p><p class="ql-block">靡:沒(méi)有。盬(gǔ):停止。</p><p class="ql-block">嗣:延長(zhǎng)、延續(xù)。</p><p class="ql-block">陽(yáng):農(nóng)歷十月,十月又名陽(yáng)月。止:句尾語(yǔ)氣詞。</p><p class="ql-block">遑(huáng):閑暇。一說(shuō)忙。</p><p class="ql-block">萋萋:草木茂盛貌。</p><p class="ql-block">陟(zhì):登山。</p><p class="ql-block">言:語(yǔ)助詞,無(wú)義。杞:即枸杞,落葉灌木,果實(shí)小而紅,可食,可入藥。</p><p class="ql-block">憂(yōu):此為使動(dòng)用法,使父母憂(yōu)。一說(shuō)憂(yōu)父母無(wú)人供養(yǎng)。</p><p class="ql-block">檀車(chē):役車(chē),一般是用檀木做的,一說(shuō)是車(chē)輪用檀木做的。幝(chǎn)幝:破敗貌。</p><p class="ql-block">牡:公馬。痯(guǎn)痯:疲勞貌。</p><p class="ql-block">匪:非。載:車(chē)子載運(yùn)。</p><p class="ql-block">孔:很,大。疚(jiù):病痛。</p><p class="ql-block">期:預(yù)先約定時(shí)間。逝:過(guò)去。</p><p class="ql-block">恤(xù):憂(yōu)慮。</p><p class="ql-block">卜:以龜甲占吉兇。筮(shì):以蓍草算卦。偕:合。</p><p class="ql-block">會(huì)言:合言,都說(shuō)。一說(shuō)“會(huì)”為聚合(離人相聚),“言”為語(yǔ)助詞,無(wú)義。</p><p class="ql-block">邇(ěr):近。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">南陔</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">已失傳</p> 「鹿鳴之什」完