<p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">春節(jié)期間上博舉辦了歷代扇面書畫名品展。針對(duì)扇子來(lái)說(shuō),那是再熟悉不過(guò),每個(gè)家庭都有;如果是藝術(shù)品的折扇,還是從戲曲舞臺(tái)里所熟悉,才子佳人出場(chǎng)手持一把扇。今天在博物館能欣賞到歷代藝術(shù)展品,是一次難得的參觀機(jī)會(huì)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">進(jìn)入展區(qū),首先映入眼簾的是東漢張衡的《扇斌》:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">寤茲竹以成扇,乃畫像而造儀,</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">惟規(guī)一而矩下,播采爛以雜施。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> ——隋 虞世南《北堂書鈔》</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">這是一篇有關(guān)畫扇的最早文字記載的,它描述了以竹為材制作的扇子,并加以繪畫裝飾的過(guò)程。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">蜀葵圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">宋 佚名 絹本設(shè)色</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">宋代,互贈(zèng)團(tuán)扇是端午節(jié)的重要禮儀。端午扇上常繪有當(dāng)月盛開的花卉植物,如:蜀葵、梔子花等有祈福納祥、解邪消災(zāi)的寓意。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">猿鷺圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">宋 佚名 絹本設(shè)色</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">圖繪一長(zhǎng)臂猿擒住一只驚恐萬(wàn)狀的白鷺,另一只白鷺站在虬曲的松桿上與之相伴鷺……</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">折扇書畫興起于明初宮廷,之后流布民間,蔚然成風(fēng)。折扇又稱折疊扇、撒扇、聚頭扇。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">汀樹釣船圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 謝縉</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">謝縉(約1360—約1435)江蘇蘇州人。工畫山水,喜作峰巒層疊之景,自稱謝疊山。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">圖中有高士周鼎(1401—1487)于成化二年題詩(shī)。為明代早期罕見的折扇書畫作品。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">行書:花下酌酒歌扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 唐寅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">唐寅(1470—1523)江蘇蘇州人。弘治十一年,鄉(xiāng)試頭名,世稱“唐解元”。《花下酌酒歌》借花前酌酒,抒人生短瞬之慨。全文如下:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">九十春光一擲梭,花前酌酒唱高歌。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">枝上花開能幾日,世上人生能幾何。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">好花難種不常開,少年易過(guò)不重來(lái)。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">人生不向花前醉,花笑人生也是呆。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">臨流倚樹圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 唐寅</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此畫扇布局平穩(wěn),畫面中部繪一文士倚樹若有所思,周圍岡巒起伏,溪水潺潺。運(yùn)筆靈活多變,畫風(fēng)清雋灑脫。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">寒林激湍圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 周臣</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">圖繪寒谷奔泉,一人拄拐過(guò)橋。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">海棠花圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 陳淳</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">?文徵明弟子,后自成一家。擅畫花卉、山水,筆墨多縱逸。與徐渭并稱“青藤白陽(yáng)”。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">杜甫詩(shī)意圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 文伯仁 (1552年)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">文徵明侄子。此圖寫杜甫《七月一曰題終明府水樓二首》詩(shī)意,畫風(fēng)精工雅麗。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">蟲草圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 王穀祥 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">寫意蟲草一只,筆墨率易靈動(dòng),生趣盎然。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">調(diào)鸚圖扇頁(yè)`</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 丁云鵬(1578年)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">圖繪一女子調(diào)教鸚鵡,一旁侍女持琴而立。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">問(wèn)道圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 陳洪綬</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">老少二人,作讀書問(wèn)道之情景。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">梅花圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 陳繼儒</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">扇面下方繪梅花一枝,上方留白,引人遐想。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">春雁江南圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清 吳歷 (1669年)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">江蘇常州人,工畫山水,為“清初六家”之一。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此圖用趙令穰筆意,繪柳枝佛堤,大雁北遷。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">虞美人圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清 惲壽平</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">武進(jìn)(江蘇常州)人,擅畫山水、花卉,清韻獨(dú)絕。為“清初六家“之一。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此圖以沒骨、勾染法繪野外虞美人和狗尾巴草,實(shí)則是惲氏面對(duì)瓶花寫生創(chuàng)作完成。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">20世紀(jì)初,受弘揚(yáng)國(guó)粹思潮的影響,藝術(shù)家們將振興中華書畫藝術(shù)作為己任,古老的扇面書畫藝術(shù)再次煥發(fā)出新的生機(jī)和活力。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">秋山積翠圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明 董其昌</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">董其昌(1555—1636)華亭(上海松江)人。萬(wàn)歷十七年進(jìn)士,官自禮部尚書,謚文敏。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">圖山色蕭索,明凈如妝,有秋山搖落人蕭蕭之感。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">溪橋踏雪圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清 費(fèi)丹旭 (1848年)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">烏程(浙江湖州)人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">溪橋上仕女賞雪,其身披紅色斗篷,手持梅花,形象秀美。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">蘭石圖扇頁(yè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">清 卞玉京</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">應(yīng)天府上元縣(江蘇南京)人。“秦淮八艷”之一,后為女道士。能琴知書,擅山水蘭竹。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">圖中淡墨繪蘭花一枝,濃墨點(diǎn)蕊,蘭葉縱逸舒展,格調(diào)清雅秀逸。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">秦淮才女卞玉京</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">扇面題詞介紹:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">玉京道人畫蘭不多見,晴窗展玩恍如當(dāng)年,舒衫放葉之態(tài),何似云能不醉得花意者也,書亦渾勁秀潤(rùn)有晉唐風(fēng)格,八十老人潘亦雋題。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">以齊白石、黃賓虹、張大千等為代表的藝術(shù)家植根傳統(tǒng),開拓創(chuàng)新,創(chuàng)造出符合時(shí)代審美的扇面書畫藝術(shù)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">明清扇面集冊(cè)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">現(xiàn)代 吳湖帆 舊藏</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">墨拓各家刻扇古譜</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">現(xiàn)代:趙志嚴(yán) 舊藏</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">趙蕙蘭、趙棨錚、趙漢穎、</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">趙蕙珠、趙建民 捐贈(zèng)</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">梅花圖 成扇</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">梅蘭芳、尚小云 (一九四三年)</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">此畫純以水墨繪梅,寫出梅花傲雪凌霜的風(fēng)格。濃墨點(diǎn)花蕊,老千繁花,生機(jī)盡顯。</span></p>