<p class="ql-block"> 公元782年,因避戰(zhàn)亂,白居易隨母從河南遷居符離(今為安徽省宿州市埇橋區(qū)符離鎮(zhèn)),開啟長達(dá)22年的符離生活。白居易把埇橋符離當(dāng)做他第二故鄉(xiāng),從他的詩詞里可以看到,埇橋、符離以及他的初戀陳湘靈,是他一生中最動人的情感篇章。</p><p class="ql-block">一、符離時期:少年初遇與熱戀(約782-798年)</p><p class="ql-block">白居易11歲隨母遷居徐州符離縣(今宿州市埇橋區(qū)符離鎮(zhèn)),在東林草堂讀書期間,與鄰家女子湘靈相識相戀。湘靈小他四歲,兩人青梅竹馬,情竇初開。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《鄰女》——初見驚艷</p><p class="ql-block">娉婷十五勝天仙,白日姮娥旱地蓮。</p><p class="ql-block">何處閑教鸚鵡語,碧紗窗下繡床前。</p><p class="ql-block">這是19歲的白居易為15歲的湘靈所作,以"白日嫦娥""旱地蓮"形容其超凡脫俗之美。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《晝臥》——相思成疾</p><p class="ql-block">抱枕無言語,空房獨(dú)悄然。</p><p class="ql-block">誰知盡日臥,非病亦非眠。</p><p class="ql-block">傾訴愛情中的寂寞與等待,正是"相思病"的真實(shí)寫照。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">二、離別時期:科舉之路與無盡思念(798-804年)</p><p class="ql-block">貞元十四年(798年),27歲的白居易離開符離赴科舉,此后漂泊求仕,與湘靈聚少離多。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《寄湘靈》——寒夜相思</p><p class="ql-block">淚眼凌寒凍不流,每經(jīng)高處即回頭。</p><p class="ql-block">遙知別后西樓上,應(yīng)憑欄干獨(dú)自愁。</p><p class="ql-block">寫于赴科舉途中,"凍不流"三字極寫天寒淚凝,"每經(jīng)高處即回頭"道盡依依不舍。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《感秋寄遠(yuǎn)》——千里離憂</p><p class="ql-block">惆悵時節(jié)晚,兩情千里同。</p><p class="ql-block">離憂不散處,庭樹正秋風(fēng)。</p><p class="ql-block">燕影動歸翼,蕙香銷故叢。</p><p class="ql-block">佳期與芳?xì)q,牢落兩成空。</p><p class="ql-block">貞元二十年(804年)秋,36歲的白居易在長安任校書郎時所作,感嘆佳期成空。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《冬至夜懷湘靈》——長夜獨(dú)眠</p><p class="ql-block">艷質(zhì)無由見,寒衾不可親。</p><p class="ql-block">何堪最長夜,俱作獨(dú)眠人。</p><p class="ql-block">貞元二十一年(805年)冬,34歲的白居易在邯鄲所作,兩地相思,同此寒夜。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《潛別離》——忍痛訣別</p><p class="ql-block">不得哭,潛別離。不得語,暗相思。</p><p class="ql-block">兩心之外無人知。</p><p class="ql-block">深籠夜鎖獨(dú)棲鳥,利劍舂斷連理枝。</p><p class="ql-block">河水雖濁有清日,烏頭雖黑有白時。</p><p class="ql-block">惟有潛離與暗別,彼此甘心無后期。</p><p class="ql-block">這是白居易最為沉痛的離別詩。因母親反對、門第阻隔,兩人只能"潛離暗別",心知再無后期。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《生別離》——憂積白發(fā)</p><p class="ql-block">生離別,生離別,憂從中來無斷絕。</p><p class="ql-block">憂積心勞血?dú)馑?,未年三十生白發(fā)。</p><p class="ql-block">寫離別之苦,憂愁令人早生華發(fā)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">三、長安時期:仕途初就與婚姻之憾(804-811年)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《獨(dú)眠人》二首——十五孤眠</p><p class="ql-block">夜長無睡起階前,寥落星河欲曙天。</p><p class="ql-block">十五年來明月夜,何曾一夜不孤眠!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">獨(dú)眠客夜夜,可憐長寂寂。</p><p class="ql-block">就中今夜最愁人,涼月秋風(fēng)滿床席。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">元和二年(807年),與湘靈分別已十五年,37歲的白居易仍未娶妻,夜夜孤眠。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《感鏡》——睹物思人</p><p class="ql-block">美人與我別,留鏡在匣中。</p><p class="ql-block">自從花顏去,秋水無芙蓉。</p><p class="ql-block">終年不開匣,紅埃復(fù)青銅。</p><p class="ql-block">今朝一拂拭,自照憔悴容。</p><p class="ql-block">照罷重惆悵,背有雙盤龍。</p><p class="ql-block">元和六年(811年),白居易退居下渭村,拂拭湘靈所贈鑄有雙盤龍的銅鏡,自照憔悴,物是人非。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《夜雨》——深情告白</p><p class="ql-block">我有所念人,隔在遠(yuǎn)遠(yuǎn)鄉(xiāng)。</p><p class="ql-block">我有所感事,結(jié)在深深腸。</p><p class="ql-block">鄉(xiāng)遠(yuǎn)去不得,無日不瞻望。</p><p class="ql-block">腸深解不得,無夕不思量。</p><p class="ql-block">況此殘燈夜,獨(dú)宿在空堂。</p><p class="ql-block">秋天殊未曉,風(fēng)雨正蒼蒼。</p><p class="ql-block">不學(xué)頭陀法,前心安可忘。</p><p class="ql-block">元和六年(811年),40歲的白居易在雨夜失眠,寫下這首千古名作。"不學(xué)頭陀法,前心安可忘",坦言無法忘卻初戀。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">四、江州時期:貶謫重逢與暮年追憶(815-840年)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《逢舊》——少年離別老相逢</p><p class="ql-block">我梳白發(fā)添新恨,君掃青蛾減舊容。</p><p class="ql-block">應(yīng)被傍人怪惆悵,少年離別老相逢。</p><p class="ql-block">元和十年(815年),44歲的白居易被貶江州司馬,途中經(jīng)過符離,與湘靈意外重逢。此時距少年離別已二十余年,兩人青春不再,唯有"新恨"對"舊容"。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《感情》——人只履猶雙</p><p class="ql-block">中庭曬服玩,忽見故鄉(xiāng)履。</p><p class="ql-block">昔贈我者誰,東鄰嬋娟子。</p><p class="ql-block">因思贈時語,特用結(jié)終始。</p><p class="ql-block">永愿如履綦,雙行復(fù)雙止。</p><p class="ql-block">自吾謫江郡,漂蕩三千里。</p><p class="ql-block">為感長情人,提攜同到此。</p><p class="ql-block">今朝一惆悵,反覆看未已。</p><p class="ql-block">人只履猶雙,何曾得相似。</p><p class="ql-block">在江州曬衣時,發(fā)現(xiàn)湘靈早年所贈繡有"永愿如履綦,雙行復(fù)雙止"的錦鞋。"人只履猶雙"一句,道盡物是人非的悲涼。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《夢舊》——臨終絕筆</p><p class="ql-block">別來老大苦修道,煉得離心成死灰。</p><p class="ql-block">平生憶念消磨盡,昨夜因何入夢來?</p><p class="ql-block">開成五年(840年),69歲的白居易寫下最后一首關(guān)于湘靈的詩。自稱"離心成死灰""憶念消磨盡",卻仍在夢中相見,可見相思已入骨髄。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">五、其他相關(guān)詩作</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《長相思》——汴水悠悠</p><p class="ql-block">汴水流,泗水流,流到瓜州古渡頭,吳山點(diǎn)點(diǎn)愁。</p><p class="ql-block">思悠悠,恨悠悠,恨到歸時方始休,月明人倚樓。</p><p class="ql-block">相傳此詞為白居易在汴河渡口與湘靈訣別時所作,"月明人倚樓"正是湘靈等待之景。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《偶作寄朗之》——老來不忘</p><p class="ql-block">身與心俱病,容將力共衰。</p><p class="ql-block">老來多健忘,唯不忘相思。</p><p class="ql-block">晚年寄友人之作,末句"唯不忘相思"成為千古名句,正是對湘靈的終身銘記。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">六、詩作數(shù)量與歷史影響</p><p class="ql-block">據(jù)學(xué)者考證,《白氏長慶集》中存白居易與湘靈相關(guān)的詩作14至15首。這些詩作貫穿白居易一生,從19歲的《鄰女》到69歲的《夢舊》,跨度達(dá)50年。</p><p class="ql-block">值得注意的是,白居易晚年親自編定詩集,將早年寫給湘靈的詩作編為《湘靈集》,這是他對這段埇橋符離之戀最為深切的紀(jì)念。而《長恨歌》中"天長地久有時盡,此恨綿綿無絕期"的絕唱,也被學(xué)者認(rèn)為融入了詩人自身愛情悲劇的投射。</p><p class="ql-block">白居易在埇橋符離的22年(782-804年),不僅是他苦讀求仕的成長期,更是他情感世界的奠基期。與湘靈這段因門第阻隔而未能圓滿的初戀,成為他一生詩詞創(chuàng)作中最深婉動人的情感線索,也為宿州埇橋留下了永恒的文化記憶。</p>